Một gia đình bốn người ở thành phố thường dùng khoảng 12–18 khối nước mỗi tháng, tức 12.000–18.000 lít. Con số đó đến từ chừng 100–150 lít mỗi người mỗi ngày, trong đó tắm và xả bồn cầu chiếm phần lớn, còn nước uống và nấu ăn chỉ là phần rất nhỏ. Bóc tách từng khoản giúp biết nhà mình tốn nhiều ở đâu và bớt ở đâu thì có tác dụng thật.
Một khối nước là bao nhiêu lít và trông to cỡ nào?
Một khối nước, tức một mét khối, bằng đúng 1.000 lít và nặng khoảng một tấn. Hình dung một chiếc hộp mỗi cạnh một mét, cao ngang thắt lưng người lớn, đổ đầy nước. Đó là lượng nước một gia đình bốn người dùng hết trong khoảng hai ngày.
Đồng hồ nước ở nhà đếm theo khối. Dãy số đen trên mặt đồng hồ là số khối, dãy số đỏ (hoặc các kim nhỏ) là phần lẻ tính theo lít. Hoá đơn hằng tháng lấy chỉ số mới trừ chỉ số cũ để ra số khối đã dùng. Vì một khối là một nghìn lít, chỉ cần tiết kiệm được 30 lít mỗi ngày là cuối tháng hoá đơn đã nhẹ đi gần một khối.
Nước trong nhà đi đâu: tắm, bồn cầu hay giặt giũ?
Bảng dưới đây là ước lượng cho một người trưởng thành trong nhà phố có vòi sen, máy giặt, bồn cầu xả kép. Mỗi nhà mỗi khác, nhưng thứ tự các khoản lớn nhỏ thì khá giống nhau.
| Việc dùng nước | Cách tính nhẩm | Khoảng lít/người/ngày |
|---|---|---|
| Tắm vòi sen | 7 phút × khoảng 8 lít/phút | 50–60 |
| Xả bồn cầu | 5 lần × 3–4,5 lít (xả kép) | 15–22 |
| Rửa chén, rửa rau, vo gạo | chia đều cho mỗi người | 15–25 |
| Rửa tay, đánh răng, rửa mặt | vài lần mở vòi mỗi ngày | 8–12 |
| Giặt máy | chia số mẻ trong tuần cho số người | 8–20 |
| Lau nhà, tưới cây, rửa xe | dao động lớn theo nhà | 5–15 |
| Uống và nấu ăn | nước nấu canh, luộc, uống | 4–8 |
| Cộng | khoảng 105–160 |
Nhìn bảng sẽ thấy ngay: tắm và bồn cầu cộng lại đã chiếm khoảng một nửa. Nhà còn dùng bồn cầu đời cũ mỗi lần xả 9 lít trở lên thì khoản bồn cầu có thể gấp đôi con số trong bảng. Ngược lại, nước uống và nấu ăn, thứ người ta hay nghĩ tới đầu tiên khi nói "tiết kiệm nước", chỉ chiếm vài phần trăm.
Gia đình 4 người dùng bao nhiêu khối mỗi tháng là bình thường?
Nhân lên cho cả nhà: bốn người × khoảng 130 lít × 30 ngày ra khoảng 15.600 lít, tức chừng 15–16 khối mỗi tháng. Khoảng 12–18 khối có thể coi là vùng thường gặp của nhà bốn người ở phố. Dưới 10 khối thường là nhà ít ở nhà ban ngày, đi làm đi học cả ngày, hoặc dùng thêm nước giếng. Trên 20 khối thì nên tìm nguyên nhân.
Lượng dùng cũng đổi theo mùa. Mùa nóng người ta tắm nhiều lần hơn, giặt nhiều hơn, tưới cây nhiều hơn; ở miền Bắc mùa đông lượng tắm thường giảm nhưng thời gian mở vòi chờ nước nóng lại tăng. Chênh lệch giữa tháng cao nhất và thấp nhất trong năm vài khối là chuyện bình thường.
So hoá đơn nên so cùng tháng của năm trước, hoặc so trung bình ba tháng liền nhau, thay vì so tháng này với tháng trước. Tháng có khách ở lại, có dọn nhà cuối năm, có đổ đầy bể cá hay bể bơi phao cho con sẽ nhảy vọt mà không phải do rò rỉ.
Hoá đơn tiền nước gồm những dòng nào?
Mẫu hoá đơn mỗi công ty cấp nước một khác, nhưng thường có các phần sau:
- Chỉ số cũ, chỉ số mới, lượng tiêu thụ tính bằng mét khối. Đây là dòng nên kiểm đầu tiên: tự chụp mặt đồng hồ ngày ghi chỉ số để đối chiếu.
- Định mức và bậc giá. Nhiều nơi tính giá theo bậc thang: những khối đầu nằm trong định mức theo số nhân khẩu được tính giá thấp, phần vượt tính giá cao hơn. Vì vậy hộ nên đăng ký đúng số người thực sự ở; khai thiếu người là phần lớn số khối rơi vào bậc cao.
- Thuế và phí kèm theo như thuế giá trị gia tăng, tiền dịch vụ thoát nước hoặc phí bảo vệ môi trường với nước thải, thường tính theo phần trăm tiền nước. Nghĩa là mỗi khối tiết kiệm được giảm luôn cả các khoản này.
Mức giá và cách chia bậc do từng tỉnh, thành quy định và thay đổi theo thời gian, nên con số cụ thể cần xem trên hoá đơn hoặc thông báo của đơn vị cấp nước nơi mình ở.
Số khối tăng bất thường thì kiểm ở đâu trước?
Khi hoá đơn nhảy lên vài khối mà nếp sinh hoạt không đổi, nghi phạm số một thường là bồn cầu. Phao xả hỏng hay gioăng đáy két mòn làm nước rỉ liên tục xuống lòng bồn, tiếng rất nhỏ, nhìn khó thấy. Nhỏ vài giọt màu thực phẩm vào két nước, không xả, chờ mười lăm phút: nếu lòng bồn có màu là két đang rò.
Nghi phạm tiếp theo là phao cơ trên bồn mái không ngắt, nước tràn qua ống chảy tràn ra mái suốt đêm mà không ai thấy; vòi nhỏ giọt; đường ống âm tường rò. Cách khoá hết vòi rồi theo dõi đồng hồ để đo lượng rò mỗi ngày là một bài riêng trong danh mục đong đo; ở đây chỉ cần nhớ: một vòi nhỏ giọt đều đặn có thể mất vài lít đến vài chục lít mỗi ngày, cộng cả tháng là đáng kể.
Bớt nước ở đâu thì thấy hiệu quả rõ nhất?
Thứ tự ưu tiên nên theo đúng bảng ở trên: đánh vào khoản lớn trước.
- Tắm: bớt hai phút dưới vòi sen 8 lít/phút là bớt 16 lít mỗi người mỗi ngày. Nhà bốn người, một tháng khoảng gần hai khối. Đầu sen lưu lượng thấp làm việc này mà không đổi thói quen.
- Bồn cầu: dùng đúng nút xả nhỏ cho nước tiểu; thay két đời cũ bằng loại xả kép khi có dịp sửa nhà.
- Giặt: giặt đủ tải thay vì nhiều mẻ lưng chừng; chọn chương trình phù hợp mức bẩn.
- Rửa chén: rửa trong chậu rồi tráng, thay vì để vòi chảy suốt.
- Sửa rò: khoản này không cần đổi thói quen nào mà lợi về lâu dài.
Nước vo gạo, nước rửa rau lần cuối có thể dùng tưới cây; nước xả của máy lạnh thu được vài lít mỗi ngày có thể dùng lau nhà. Những việc này không làm hoá đơn giảm nhiều, nhưng tập cho cả nhà nhìn nước theo lít.
Góc nhìn hôm nay: lập "sổ nước" của nhà mình
Một tờ giấy dán cạnh tủ lạnh hoặc một ghi chú trong điện thoại là đủ. Mỗi tháng ghi số khối và số người ở nhà. Sau một năm, gia đình có trong tay đường cong tiêu thụ của chính mình: tháng nào cao, vì sao cao, thay bồn cầu xong giảm được bao nhiêu. Có số liệu của nhà mình, việc nhắc con tắm nhanh hơn trở thành một con số cụ thể chứ không còn là lời dặn chung chung.
Câu hỏi thường gặp
Gia đình 4 người dùng bao nhiêu khối nước một tháng?
Thường khoảng 12–18 khối, tương đương 100–150 lít mỗi người mỗi ngày. Nhà có bồn cầu cũ, tắm lâu, tưới cây nhiều thì cao hơn; nhà vắng người ban ngày thì thấp hơn.
1 khối nước bằng bao nhiêu lít?
Một khối, tức một mét khối, bằng 1.000 lít và nặng khoảng một tấn. Đồng hồ nước đếm số khối ở dãy số đen, phần lẻ theo lít ở dãy số đỏ hoặc các kim nhỏ.
Trong nhà việc gì tốn nước nhất?
Thường là tắm, sau đó là xả bồn cầu; hai khoản này chiếm khoảng một nửa lượng nước. Uống và nấu ăn chỉ chiếm vài phần trăm.
Tiền nước tăng đột ngột là do đâu?
Hay gặp nhất là két bồn cầu rò, phao bồn mái không ngắt làm nước tràn, vòi nhỏ giọt hoặc ống âm tường rò. Cũng nên xem tháng đó có khách ở hay có việc dùng nước lớn như dọn nhà không.
Vì sao nên đăng ký đúng số người trong hộ với công ty nước?
Nhiều nơi tính giá bậc thang theo định mức mỗi nhân khẩu. Khai thiếu người thì phần lớn số khối rơi vào bậc giá cao hơn dù lượng dùng mỗi người vẫn bình thường.
