Mét vuông chỉ đo mặt sàn, còn mét khối đo cả khối không gian phía trên sàn. Hai căn nhà cùng "50 m²" có thể khác nhau rất nhiều về độ thoáng, khả năng chứa đồ và cách làm mát, chỉ vì trần cao thấp khác nhau hay có thêm gác lửng. Khi việc liên quan tới không khí, chỗ chứa đồ, vật liệu đổ đống thì phải tính khối; khi liên quan tới lát sàn, trải thảm thì tính mặt sàn.
Vì sao "nhà 50 m²" chưa nói hết độ rộng?
Con số mét vuông là thứ người Việt quen nhìn nhất khi thuê, mua nhà. Nó tiện vì dễ đo, dễ so, ghi được trên giấy tờ. Nhưng mét vuông là con số phẳng: nó bỏ qua hoàn toàn chiều cao.
Lấy hai căn hộ cùng 70 m² sàn. Căn thứ nhất trần cao 2,7 m chứa khoảng 189 m³ không gian. Căn thứ hai trần 3,0 m chứa khoảng 210 m³, nhiều hơn khoảng 11%. Đứng trong căn thứ hai, người ta thấy thoáng hơn, đặt được tủ cao hơn, treo đèn thả được; nhưng cũng cần điều hoà làm mát nhiều không khí hơn.
Ngược lại, một căn có trần giật cấp, dầm lộ, ống gió chạy ngang thì chiều cao thật ở nhiều chỗ thấp hơn con số trong bản vẽ. Mét vuông không đổi, nhưng khối không gian dùng được giảm đi.
Các loại "mét vuông" hay gặp trên giấy tờ nhà
Trước khi bàn tới mét khối, cần biết ngay cả mét vuông cũng có nhiều loại:
| Cách gọi | Đo thế nào | Hay gặp ở đâu |
|---|---|---|
| Diện tích đất | Mảnh đất theo ranh thửa | Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất |
| Diện tích xây dựng | Phần đất có công trình đè lên | Hồ sơ xin phép xây dựng |
| Tổng diện tích sàn | Cộng sàn của mọi tầng | Nhà phố nhiều tầng, hồ sơ thiết kế |
| Diện tích tim tường | Đo tới giữa bề dày tường | Bản vẽ, một số tài liệu quảng cáo |
| Diện tích thông thuỷ | Đo tới mép trong tường, phần đi lại và đặt đồ được | Hợp đồng mua bán căn hộ chung cư |
Theo pháp luật về nhà ở, diện tích căn hộ chung cư ghi trong hợp đồng mua bán là diện tích sử dụng tính theo kích thước thông thuỷ, không tính phần tường bao và cột. Diện tích tim tường thường lớn hơn thông thuỷ vài mét vuông. Khi so hai căn, hãy chắc rằng đang so cùng một loại.
Nhà phố trên mảnh đất 4 × 15 m là 60 m² đất, nhưng xây bốn tầng thì tổng diện tích sàn có thể gần 200 m² hoặc hơn. Câu "nhà 60 m²" vì vậy có thể là nói đất, cũng có thể là nói một sàn.
Khi nào cần tính khối thay vì tính sàn?
Cứ hễ việc cần làm có liên quan tới "lấp đầy" một không gian thì phải tính khối:
- Làm mát, sưởi ấm: điều hoà phải làm lạnh cả khối không khí, không chỉ mặt sàn. Phòng trần cao, có giếng trời, thông tầng cần công suất lớn hơn phòng cùng diện tích mà trần thấp.
- Thông gió, khử mùi, lọc không khí: số lần đổi khí mỗi giờ tính trên thể tích phòng.
- Chứa đồ: sức chứa của tủ, kệ, gác, kho đều tính bằng khối. Phòng nhỏ mà trần cao vẫn chứa được nhiều nếu tận dụng chiều đứng.
- Vật liệu đổ đống: cát, đá, đất lấp nền, bê tông đều mua và tính theo mét khối.
- Chuyển nhà: xe tải chở đồ được đặt theo khối đồ, không theo mét vuông nhà.
Còn những việc chỉ phủ lên một bề mặt thì tính mặt: lát gạch, trải thảm, sàn gỗ tính mặt sàn; sơn, ốp, dán giấy tính mặt tường; chống thấm mái tính mặt mái. Riêng sơn tường hay bị tính nhầm theo mét vuông sàn, trong khi tổng diện tích tường của một phòng thường lớn gấp hai, gấp ba lần mặt sàn.
Bảng nhanh: việc gì tính theo đại lượng nào
| Việc | Tính theo | Ghi chú |
|---|---|---|
| Lát gạch, sàn gỗ, trải thảm | m² sàn | Cộng thêm phần hao hụt khi cắt |
| Sơn tường, ốp tường | m² tường | Trừ cửa đi, cửa sổ |
| Đổ nền, đổ bê tông | m³ | Mặt sàn nhân độ dày |
| Mua cát, đá, đất | m³ | Cát ẩm nở thể tích, xem kỹ khi nhận |
| Điều hoà, quạt hút, máy lọc khí | m³ phòng | Kèm điều kiện nắng, số người |
| Sức chứa tủ, kho, gác | m³ hoặc lít | Phần dùng được thật nhỏ hơn khối bao ngoài |
| Thuê, mua căn hộ | m² thông thuỷ | Hỏi thêm chiều cao trần |
Gác lửng: thêm mét vuông hay thêm mét khối?
Gác lửng là ví dụ hay. Nó không thêm khối không gian nào cho căn nhà, vì trần mái vẫn ở chỗ cũ. Nó chỉ chia một khối cao thành hai tầng thấp hơn, và nhờ vậy thêm mét vuông sàn. Căn phòng trọ 20 m² trần cao 5 m có gác lửng 10 m² thì có tổng 30 m² sàn, nhưng vẫn chỉ khoảng 100 m³ không gian.
Đổi lại, cả phần dưới gác và trên gác đều thấp hơn. Gác càng rộng thì tầng dưới càng tối và bí, khí nóng dồn lên phần trên gác sát mái. Gác lửng đáng giá khi trần đủ cao để cả hai tầng đều đứng thẳng người được, hoặc khi phần gác chỉ dùng để ngủ, để đồ. Tính toán cụ thể việc tận dụng chiều cao nhà ống là một chủ đề riêng; ở đây chỉ cần nhớ gác lửng đổi khối cao lấy mặt sàn.
Cảm giác rộng hẹp phụ thuộc vào khối, không chỉ vào sàn
Người đứng trong phòng cảm nhận độ rộng bằng mắt, mà mắt thấy cả tường và trần. Vì vậy:
- Phòng sàn nhỏ, trần cao thường được tả là "thoáng".
- Phòng sàn rộng nhưng trần thấp, nhất là trần tối màu, dễ tạo cảm giác "đè".
- Phòng dài hẹp như nhà ống trông rộng hơn khi nhìn được suốt từ đầu tới cuối, nhưng hẹp hơn khi bị vách ngăn cắt khúc.
Hai căn hộ cùng 50 m² thông thuỷ có thể cho cảm giác rất khác nhau. Khi đi xem nhà, nên hỏi thêm chiều cao trần thông thuỷ (từ mặt sàn hoàn thiện tới mặt dưới trần) và để ý chỗ có dầm, ống chạy ngang.
Tự tính khối căn phòng nhà mình
- Đo chiều dài và chiều rộng sàn bằng thước dây, đo sát chân tường.
- Đo chiều cao từ sàn tới trần ở vài điểm, lấy số thấp nhất nếu trần không phẳng.
- Nhân ba số với nhau ra mét khối. Phòng 3,5 × 4 m, trần 3 m: 42 m³.
- Ghi lại cho từng phòng. Con số này dùng khi chọn điều hoà, quạt hút, máy lọc khí, máy hút ẩm, hay khi ước lượng đồ đạc lúc chuyển nhà.
Phòng hình chữ L thì chia làm hai hình chữ nhật, tính riêng rồi cộng. Phòng có gác lửng thì tính phần dưới gác và phần trống cao tới trần riêng.
Câu hỏi thường gặp
Mét vuông và mét khối khác nhau thế nào?
Mét vuông đo diện tích một mặt phẳng như mặt sàn, mặt tường. Mét khối đo thể tích, tức cả khối không gian gồm dài, rộng và cao. Một phòng 20 m² trần 3 m chứa 60 m³ không khí.
Diện tích thông thuỷ là gì?
Là diện tích đo tới mép trong của tường, phần sàn thật sự đi lại và đặt đồ được. Hợp đồng mua bán căn hộ chung cư ghi diện tích theo cách này, nhỏ hơn diện tích tim tường.
Khi nào cần tính thể tích phòng?
Khi chọn điều hoà, quạt hút, máy lọc khí, máy hút ẩm, khi tính chỗ chứa đồ hay đặt xe chuyển nhà. Những việc liên quan tới lấp đầy không gian đều nên tính theo mét khối.
Gác lửng có làm nhà rộng hơn không?
Gác lửng thêm mét vuông sàn nhưng không thêm khối không gian, vì nó chỉ chia một khối cao thành hai tầng thấp. Cả hai tầng sẽ thấp hơn, nên cần trần đủ cao mới dễ chịu.
Sơn tường tính theo diện tích sàn được không?
Không nên. Sơn tính theo diện tích tường, thường lớn gấp hai tới ba lần diện tích sàn của phòng. Đo chu vi phòng nhân chiều cao, trừ cửa đi và cửa sổ.
