Trong ngày đầu tiên sau sinh, mỗi cữ bú của trẻ đủ tháng thường chỉ khoảng vài ml đến 5–7 ml, cỡ một quả nho nhỏ. Tới ngày thứ ba, lượng mỗi cữ tăng lên khoảng 20–30 ml, và tới cuối tuần đầu khoảng 45–60 ml. Dạ dày bé nhỏ và lớn rất nhanh, nên bé bú ít mỗi lần nhưng bú nhiều lần, khoảng 8–12 cữ một ngày. Lượng sữa cụ thể cho từng bé nên hỏi nhân viên y tế theo dõi bé.
Dạ dày trẻ sơ sinh lớn cỡ nào theo từng ngày?
Các tài liệu hướng dẫn nuôi con bằng sữa mẹ hay dùng hình ảnh trái cây để mô tả lượng sữa mỗi cữ trong những ngày đầu. Bảng dưới đây ghi các con số khoảng thường gặp, dùng để hình dung, không phải định mức phải đạt.
| Ngày tuổi | Lượng sữa mỗi cữ (khoảng) | Hình dung |
|---|---|---|
| Ngày 1 | vài ml đến 5–7 ml | một quả nho nhỏ, một quả anh đào |
| Ngày 3 | khoảng 20–30 ml | một quả óc chó |
| Ngày 7 | khoảng 45–60 ml | một quả mơ, một quả chanh nhỏ |
| Khoảng 1 tháng | khoảng 80–150 ml | một quả trứng gà lớn |
Cần nói rõ: các con số này đến từ tài liệu giáo dục phổ biến và từ việc đo lượng sữa bé bú, không phải từ việc đo trực tiếp "dung tích" dạ dày. Một số nghiên cứu cho rằng dạ dày bé ngày đầu thật ra chứa được nhiều hơn chút. Dù vậy, ý chính vẫn đúng và đáng nhớ: lượng sữa non ít ỏi trong một hai ngày đầu là bình thường và vừa với nhu cầu của bé. Nhiều bà mẹ lo "không có sữa" chỉ vì thấy ngực chưa căng; trong khi vài ml sữa non mỗi cữ là đúng thứ bé cần lúc đó.
Sữa non ít như vậy có đủ cho bé không?
Sữa non là sữa đặc, màu vàng nhạt, tiết ra trong vài ngày đầu. Nó ít về thể tích nhưng giàu kháng thể, đạm và các chất giúp ruột bé làm quen với việc tiêu hoá. Thận của bé trong những ngày đầu cũng chưa xử lý được nhiều nước, nên lượng nhỏ là phù hợp.
Khoảng ngày thứ hai đến thứ năm, sữa mẹ "về" nhiều hơn: ngực căng hơn, sữa loãng và trắng hơn. Lượng sữa tăng dần theo nhu cầu bé bú. Bé bú càng thường xuyên, cơ thể mẹ càng nhận tín hiệu tiết thêm. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến nghị cho bé bú mẹ sớm trong giờ đầu sau sinh và bú mẹ hoàn toàn trong sáu tháng đầu, nếu điều kiện cho phép.
Vì sao bé bú ít mà phải bú nhiều cữ?
Dạ dày nhỏ chứa được ít, và sữa mẹ được tiêu hoá rất nhanh, thường chỉ khoảng một đến hai giờ. Vì vậy bé đói lại sớm. Trong những tuần đầu, bé thường bú khoảng 8–12 lần mỗi ngày, kể cả ban đêm, có lúc bú dồn nhiều cữ sát nhau (thường vào chiều tối). Đây là nhịp bình thường, không phải dấu hiệu thiếu sữa.
Thay vì đếm giờ cứng nhắc, cha mẹ có thể để ý dấu hiệu đói sớm của bé:
- bé cựa quậy, quay đầu tìm vú, há miệng;
- đưa tay lên miệng, mút tay, chép môi;
- khóc thường là dấu hiệu đói muộn; cho bú lúc này khó hơn vì bé phải được dỗ cho bình tĩnh trước.
Và dấu hiệu bé đã no: bé tự nhả vú, tay buông lỏng, mặt thư thái, có khi ngủ thiếp đi.
Làm sao biết bé bú đủ?
Vì không đo được lượng sữa mẹ bé bú, cha mẹ dựa vào những dấu hiệu nhìn thấy được. Nhân viên y tế thường hướng dẫn theo dõi các điểm sau trong tuần đầu.
Đếm tã ướt
Số tã ướt tăng dần theo ngày tuổi. Một cách nhớ phổ biến: ngày thứ nhất khoảng một tã ướt, ngày thứ hai khoảng hai, cứ thế tăng; từ khoảng ngày thứ năm, sáu trở đi bé thường có từ sáu tã ướt trở lên mỗi ngày, nước tiểu nhạt màu. Tã giấy hiện nay thấm rất tốt nên khó nhận ra; có thể so sức nặng với một tã khô, hoặc nhỏ thử vài thìa nước vào tã khô để biết "ướt" nặng chừng nào.
Nhìn màu phân
Những ngày đầu, bé đi phân su màu xanh đen, dẻo dính. Khi bú đủ, phân chuyển dần sang màu xanh nâu rồi vàng, lỏng, có lợn cợn, thường vào khoảng ngày thứ ba đến thứ năm. Phân su kéo dài sau ngày thứ năm là điều nên báo nhân viên y tế.
Theo dõi cân nặng
Trẻ sơ sinh thường sụt cân sinh lý trong vài ngày đầu, phần lớn do mất nước thừa sau sinh. Mức sụt thường gặp là vài phần trăm cân nặng lúc sinh. Đa số bé lấy lại cân nặng lúc sinh trong khoảng 10–14 ngày. Cân nặng là thứ nhân viên y tế đánh giá trong các lần khám; cha mẹ không cần cân bé hằng ngày ở nhà, vì sai số của cân gia đình có thể lớn hơn mức thay đổi thật.
Bé trớ sữa có phải vì bú quá nhiều?
Trẻ sơ sinh trớ một ít sữa sau khi bú là chuyện rất thường gặp. Lý do chính không phải dạ dày quá đầy mà là cơ thắt ở chỗ nối thực quản và dạ dày chưa khép chặt như ở người lớn, cộng với việc bé nằm nhiều. Thường tình trạng này giảm dần khi bé lớn, nhiều bé hết hẳn trong năm đầu.
Vài việc giúp bé ít trớ:
- cho bé ợ hơi giữa và sau cữ bú bằng cách bế thẳng, vỗ nhẹ lưng;
- giữ bé ở tư thế hơi thẳng một lúc sau khi bú;
- với bé bú bình, không ép bé bú hết bình khi bé đã có dấu hiệu no.
Khi cho bé ngủ, vẫn đặt bé nằm ngửa trên mặt phẳng, chắc, theo khuyến cáo an toàn giấc ngủ cho trẻ sơ sinh, kể cả với bé hay trớ, trừ khi bác sĩ có chỉ định khác.
Bú bình thì nên pha bao nhiêu ml mỗi cữ?
Với bé bú sữa công thức hoặc sữa mẹ vắt ra cho bú bình, lượng mỗi cữ cũng tăng dần theo ngày tuổi như bảng ở trên. Lượng cụ thể cho bé nhà mình (theo cân nặng, sức bú, sức khoẻ) nên do bác sĩ, nữ hộ sinh hoặc điều dưỡng hướng dẫn, và pha theo đúng tỉ lệ ghi trên hộp sữa. Cách pha đúng thể tích nước có bài riêng ở danh mục Đong đo xưa và nay.
Bú bình chảy nhanh hơn bú mẹ, nên bé dễ bú nhiều hơn nhu cầu trước khi kịp thấy no. Một số cách giúp bé bú vừa đủ: cầm bình gần nằm ngang để sữa chảy chậm, cho bé nghỉ giữa chừng, và để bé tự quyết định khi nào dừng.
Khi nào cần đưa bé đi khám ngay?
Cha mẹ nên liên hệ cơ sở y tế sớm nếu bé có một trong các dấu hiệu:
- ít tã ướt hơn mức thường gặp theo ngày tuổi, nước tiểu sẫm màu;
- bú yếu, ngủ li bì khó đánh thức để bú, bỏ nhiều cữ;
- vàng da lan rộng hoặc tăng lên sau vài ngày;
- nôn vọt mạnh nhiều lần, nôn ra dịch xanh;
- sốt, hoặc thân nhiệt thấp, bé lạnh;
- môi khô, thóp lõm.
Ở trẻ sơ sinh, mọi thứ diễn ra nhanh. Đi khám sớm khi nghi ngờ luôn tốt hơn chờ xem.
Câu hỏi thường gặp
Dạ dày trẻ sơ sinh ngày đầu chứa bao nhiêu ml?
Trong ngày đầu, mỗi cữ bú của trẻ đủ tháng thường chỉ khoảng vài ml đến 5–7 ml, cỡ một quả nho nhỏ. Một số nghiên cứu cho rằng dạ dày bé chứa được nhiều hơn chút, nhưng lượng sữa non ít ỏi lúc này là bình thường.
Trẻ sơ sinh bú bao nhiêu ml một cữ?
Lượng mỗi cữ tăng nhanh theo ngày: khoảng 20–30 ml vào ngày thứ ba, khoảng 45–60 ml cuối tuần đầu, và khoảng 80–150 ml khi bé được một tháng. Lượng cụ thể cho từng bé nên hỏi nhân viên y tế.
Trẻ sơ sinh bú mấy lần một ngày?
Trong những tuần đầu, bé thường bú khoảng 8–12 lần mỗi ngày, kể cả ban đêm. Cho bé bú theo dấu hiệu đói như tìm vú, mút tay, chép môi thay vì chờ bé khóc.
Làm sao biết trẻ sơ sinh bú đủ sữa?
Dấu hiệu thường dùng là số tã ướt tăng dần, từ khoảng ngày thứ năm trở đi có từ sáu tã ướt mỗi ngày, phân chuyển sang màu vàng, và bé lấy lại cân nặng lúc sinh trong khoảng 10–14 ngày. Nhân viên y tế sẽ đánh giá cân nặng qua các lần khám.
Trẻ sơ sinh hay trớ sữa có sao không?
Trớ một ít sữa sau bú rất thường gặp vì cơ thắt giữa thực quản và dạ dày của bé chưa khép chặt. Nếu bé nôn vọt mạnh nhiều lần, nôn dịch xanh, bú kém hay ít tã ướt thì cần đưa đi khám.
