Bể nước ngầm và bể tự hoại gia đình: dung tích bao nhiêu là đủ

Bể nước ngầm gia đình tính theo số người nhân lượng nước mỗi người mỗi ngày nhân số ngày muốn trữ; nhà năm người trữ ba ngày cần khoảng 2–3 khối. Bể tự hoại thì tính theo hai phần: phần nước lưu lại vài ngày để chất bẩn kịp lắng, cộng phần chỗ cho bùn tích dần giữa hai lần hút. Con số chính xác cho từng công trình do người thiết kế tính theo tiêu chuẩn cấp thoát nước hiện hành; bài này giúp chủ nhà hiểu các con số đó từ đâu ra để hỏi đúng và kiểm được.

Bể nước ngầm dùng để làm gì khi đã có bồn trên mái?

Bồn mái chủ yếu tạo áp lực cho vòi trong nhà và trữ khoảng một ngày dùng. Bể ngầm đóng vai trò kho: nhận nước máy chảy vào suốt ngày đêm kể cả lúc áp yếu, rồi máy bơm đẩy lên bồn mái khi cần. Nhà ở cuối tuyến ống, tầng cao, hay khu nước chỉ lên vào ban đêm thường cần bể ngầm, vì áp nước máy không đủ đẩy thẳng lên mái.

Bể ngầm cũng là chỗ trữ khi cúp nước dài ngày. Vì nằm dưới đất, nước ít bị nắng nung như bồn mái, và sức nặng hàng tấn nước đè xuống đất chứ không đè lên kết cấu nhà.

Tính dung tích bể nước ngầm cho nhà ở thế nào?

Công thức giống bồn mái nhưng số ngày trữ thường dài hơn:

Dung tích bể ngầm ≈ số người × lít/người/ngày × số ngày trữ.

Sau khi có con số, cộng thêm khoảng 10–20% cho phần không dùng tới: lớp nước dưới đáy mà đầu hút máy bơm không với tới (đầu hút nên đặt cao hơn đáy để không hút cặn) và khoảng trống trên mặt nước dưới nắp. Bể 2 khối "trên giấy" thường chỉ bơm lên được khoảng 1,7 khối.

Nhà có kinh doanh, nhà trọ, nhà cao tầng thì khác: số người thay đổi, và có thể phải trữ thêm nước cho chữa cháy theo quy định riêng về phòng cháy. Những trường hợp này cần người thiết kế tính, không dùng phép nhẩm ở trên.

Bể ngầm đặt ở đâu và giữ sạch ra sao?

Vì nằm dưới đất, bể ngầm dễ bị nước bẩn ngấm vào nếu đặt sai chỗ hay nắp hở. Vài nguyên tắc chung:

• Đặt xa bể tự hoại và đường ống thoát nước thải càng xa càng tốt trong phạm vi khu đất.
• Miệng bể và nắp cao hơn mặt nền xung quanh, để nước lau sân, nước mưa không chảy vào.
• Nắp đậy kín, có khoá; ống thông hơi bịt lưới chống côn trùng.
• Thành bể chống thấm cả hai chiều: nước trong không rò ra, nước ngầm không ngấm vào.
• Súc rửa định kỳ, thường khoảng một năm một lần hoặc khi thấy cặn. Việc này nên để thợ có kinh nghiệm làm: bể kín lâu ngày có thể thiếu ôxy, không chui xuống một mình.

Bể tự hoại hoạt động thế nào?

Bể tự hoại (bể phốt) là bể kín nhận nước thải từ bồn cầu. Bên trong chia thành hai hoặc ba ngăn. Nước thải vào ngăn đầu, chảy chậm lại, chất rắn lắng xuống đáy thành bùn, váng dầu mỡ nổi lên trên. Ở đáy, vi sinh vật sống không cần ôxy phân huỷ dần chất hữu cơ, làm bùn giảm thể tích. Nước tương đối trong ở giữa chảy sang ngăn sau để lắng tiếp, rồi ra cống hoặc ra hố thấm.

Theo cách chia thường gặp trong sách cấp thoát nước, bể hai ngăn có ngăn đầu chiếm khoảng ba phần tư dung tích; bể ba ngăn có ngăn đầu khoảng một nửa, hai ngăn sau mỗi ngăn khoảng một phần tư. Ngăn đầu lớn vì đó là nơi phần lớn chất rắn lắng lại.

Dung tích bể tự hoại phụ thuộc những gì?

Không có một con số chung cho mọi nhà. Dung tích được ghép từ hai phần:

1. Phần nước: nước thải cần nằm lại trong bể một khoảng thời gian, thường được thiết kế vào khoảng 1–3 ngày, để chất rắn kịp lắng. Lượng nước thải mỗi ngày càng nhiều, phần này càng lớn.
2. Phần bùn: bùn tích luỹ dần theo số người và theo thời gian. Mỗi người góp thêm vài chục lít bùn mỗi năm. Khoảng cách giữa hai lần hút càng dài, phần chứa bùn càng phải lớn.

Từ đó suy ra những điều chủ nhà nên hỏi người thiết kế:

• Bể chỉ nhận nước bồn cầu, hay nhận cả nước tắm giặt? Nhiều nhà phố cho nước tắm, giặt, rửa đi thẳng ra cống, bể chỉ nhận nước bồn cầu, nên lượng nước vào bể nhỏ hơn hẳn. Nếu nhận cả nước tắm giặt thì bể phải lớn hơn nhiều.
• Tính cho bao nhiêu người? Nên tính cho số người có thể ở trong tương lai, không chỉ số người hiện tại.
• Dự kiến bao lâu hút một lần? Con số này quyết định phần bùn.

Các con số cụ thể về dung tích tối thiểu, kích thước ngăn, chiều sâu lớp nước nằm trong tiêu chuẩn thiết kế cấp thoát nước công trình. Chủ nhà nên xin bản vẽ có ghi rõ dung tích và giữ lại, vì vài năm sau khi gọi hút bể sẽ cần đến.

Bao lâu nên hút bể phốt một lần, và dấu hiệu bể đầy?

Với hộ gia đình, khuyến nghị phổ biến ở nhiều nước là kiểm tra định kỳ và hút khoảng 3–5 năm một lần; Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ cũng nêu khoảng này cho đa số hộ gia đình. Bể nhỏ so với số người thì cần hút thường hơn. Để quá lâu, bùn dâng cao, phần nước còn lại ít, chất bẩn chưa kịp lắng đã trôi ra cống.

Những dấu hiệu nên gọi kiểm tra:

• Bồn cầu xả chậm, nước rút từ từ, có tiếng ọc ọc ở các ống thoát khác.
• Mùi hôi quanh nắp bể hoặc từ phễu thu sàn.
• Nước thải trào ngược khi mưa to hoặc khi dùng nhiều nước cùng lúc.

Giữ bể bền hơn bằng cách không xả xuống bồn cầu: khăn ướt, băng vệ sinh, tã, dầu mỡ, thuốc, lượng lớn hoá chất tẩy rửa mạnh. Các chế phẩm vi sinh bán sẵn có thể hỗ trợ, nhưng không thay được việc hút bể định kỳ.

Nắp bể tự hoại không nên mở khi không có việc và không dùng lửa gần đó, vì bên trong có khí sinh ra từ quá trình phân huỷ. Việc hút và kiểm tra bên trong bể giao cho đơn vị có xe hút và dụng cụ phù hợp.

Góc nhìn hôm nay: một trang giấy cho hai cái bể dưới đất

Hai cái bể này nằm khuất nên dễ bị quên cho tới khi có sự cố. Một trang ghi chú cho nhà mình là đủ: vị trí nắp bể ngầm và bể tự hoại (chụp ảnh khi còn đang xây), dung tích từng bể, ngày súc rửa bể ngầm gần nhất, ngày hút bể phốt gần nhất. Đặt nhắc lịch trong điện thoại: một năm cho bể nước, ba năm cho bể phốt. Khi bán hay cho thuê nhà, trang giấy này cũng là thứ người ở sau rất cần.