Bàng quang người trưởng thành khoẻ mạnh thường chứa thoải mái khoảng 400–600 ml nước tiểu. Cảm giác buồn tiểu đầu tiên xuất hiện sớm hơn nhiều, khi bàng quang mới có khoảng 150–250 ml, và trở nên rõ, khó nhịn khi lên tới khoảng 300–400 ml. Thỉnh thoảng nhịn một lúc không sao, nhưng nhịn tiểu lâu thành thói quen làm tăng nguy cơ nhiễm trùng tiết niệu và có thể làm bàng quang hoạt động kém dần.
Bàng quang chứa được bao nhiêu và lớn cỡ nào?
Bàng quang là một túi cơ rỗng nằm trong khung chậu, sau xương mu. Lúc rỗng, nó xẹp lại như một quả bóng xì hơi. Khi đầy, thành bàng quang giãn mỏng ra, túi nhô lên phía bụng dưới. Lớp cơ ở thành bàng quang (cơ chóp bàng quang) giãn rất tốt, nên áp lực bên trong tăng rất ít trong suốt giai đoạn làm đầy, cho tới gần khi chạm ngưỡng.
| Lượng nước tiểu trong bàng quang (người lớn, khoảng) | Cảm giác thường gặp |
|---|---|
| dưới 150 ml | gần như không để ý |
| khoảng 150–250 ml | buồn tiểu nhẹ lần đầu, có thể tạm gác |
| khoảng 300–400 ml | buồn tiểu rõ, muốn tìm nhà vệ sinh |
| khoảng 400–600 ml | mắc tiểu nhiều, khó tập trung việc khác |
| trên mức đó | căng tức, khó chịu; cơ thể "báo động" |
Mỗi người một khác: người có bàng quang "rộng rãi" có thể giữ được nhiều hơn, người lớn tuổi hay phụ nữ mang thai thường thấy buồn tiểu sớm hơn. Ở trẻ em, dung tích bàng quang nhỏ hơn nhiều và tăng theo tuổi; bác sĩ nhi có công thức ước lượng riêng khi cần đánh giá.
Một ngày đi tiểu mấy lần là bình thường?
Thận của người trưởng thành làm ra trung bình khoảng 1 ml nước tiểu mỗi phút, tức chừng 60 ml mỗi giờ, nhưng con số này lên xuống theo lượng nước uống. Tổng lượng nước tiểu mỗi ngày thường khoảng 1–2 lít. Với mỗi lần đi khoảng 200–400 ml, phần lớn người lớn đi tiểu khoảng 4–8 lần vào ban ngày, và không dậy hoặc dậy một lần vào ban đêm.
Đi tiểu nhiều lần hơn chưa chắc là bệnh: uống nhiều nước, trà, cà phê, bia, trời lạnh đều làm số lần tăng. Điều đáng để ý là sự thay đổi so với thường ngày của chính mình, hoặc đi nhiều lần mà mỗi lần rất ít, kèm buốt rát.
Vì sao ban đêm ít phải đi tiểu?
Ban đêm cơ thể tiết nhiều hơn một hormone giữ nước tên là vasopressin (còn gọi ADH). Nó khiến thận làm ra ít nước tiểu hơn và đặc hơn, nên bàng quang đầy chậm, người ngủ được liền giấc. Ở người cao tuổi, nhịp này yếu đi, nên tiểu đêm phổ biến hơn. Thức dậy đi tiểu từ hai lần mỗi đêm trở lên một cách thường xuyên là điều nên kể với bác sĩ, vì có thể liên quan tới tuyến tiền liệt ở nam giới, bàng quang tăng hoạt, đái tháo đường, bệnh tim hoặc chỉ đơn giản là uống nhiều nước buổi tối.
Nhịn tiểu lâu có hại gì?
Nhịn tiểu một lúc khi đang kẹt xe, đang họp hay chưa tìm được nhà vệ sinh không gây hại ở người khoẻ. Cơ thể được thiết kế để làm việc đó. Vấn đề nằm ở thói quen nhịn lâu và thường xuyên, như người làm việc đứng máy, tài xế, giáo viên, nhân viên bán hàng không tiện rời chỗ, hay học sinh ngại đi vệ sinh ở trường.
- Tăng nguy cơ nhiễm trùng tiết niệu: nước tiểu đọng lâu cho vi khuẩn có thời gian sinh sôi. Đi tiểu đều đặn là cách cơ thể "rửa" đường tiểu. Phụ nữ, do niệu đạo ngắn, dễ bị nhiễm trùng hơn nam giới.
- Bàng quang giãn quá mức nhiều lần: theo thời gian, lớp cơ có thể co bóp kém đi, đi tiểu không hết, còn nước tiểu đọng lại sau khi đi.
- Rối loạn phối hợp cơ: người quen nín chặt có thể khó thả lỏng cơ thắt khi đi tiểu, dòng tiểu ngắt quãng.
- Ở trẻ em: trẻ nhịn tiểu, nhịn đi ngoài thường xuyên dễ bị táo bón, són tiểu ban ngày và nhiễm trùng tiết niệu. Nhắc trẻ đi vệ sinh đều đặn, nhất là trước giờ học và trước khi ngủ, là thói quen có ích.
Cũng nên tránh thói quen ngược lại: đi tiểu "phòng xa" quá thường xuyên khi bàng quang mới có rất ít. Lâu ngày, bàng quang quen báo buồn tiểu ở mức thấp, làm số lần đi tăng lên.
Uống ít nước để đỡ phải đi tiểu có nên không?
Nhiều người, nhất là khi đi đường xa hay làm việc khó rời chỗ, cố tình uống ít để khỏi tìm nhà vệ sinh. Cách này đổi một bất tiện lấy một vấn đề khác: nước tiểu đặc, sẫm màu làm tăng nguy cơ sỏi và nhiễm trùng, còn cơ thể thì mệt, đau đầu vì thiếu nước. Cách tốt hơn là chia lượng uống hợp lý theo lịch: uống đủ vào đầu ngày, lúc nghỉ giữa giờ, và bớt uống dồn trong một hai giờ trước chuyến đi dài hoặc trước giờ ngủ.
Tự theo dõi bàng quang bằng nhật ký đi tiểu thế nào?
Khi đi khám vì tiểu nhiều lần, tiểu đêm hay són tiểu, bác sĩ thường đề nghị ghi nhật ký đi tiểu trong khoảng ba ngày. Đây là một việc đơn giản, có thể làm ở nhà, và cho ra con số rất hữu ích:
- Ghi giờ và lượng mỗi lần uống (cốc 250 ml, bình 500 ml…).
- Mỗi lần đi tiểu, hứng vào một bình hay cốc nhựa có vạch, ghi giờ và số ml. Rửa dụng cụ sau mỗi lần.
- Ghi lại những lần buồn tiểu gấp, những lần són, số lần dậy ban đêm.
Từ nhật ký này sẽ thấy được: lượng mỗi lần đi lớn nhất là bao nhiêu (gần đúng với "dung tích dùng được" của bàng quang), tổng lượng nước tiểu ngày và đêm, và mối liên hệ giữa uống với đi tiểu. Nhiều trường hợp "tiểu nhiều" hoá ra chỉ là uống nhiều trà buổi tối.
Tập cơ sàn chậu có giúp được không?
Với tình trạng són tiểu khi ho, hắt hơi, cười (hay gặp ở phụ nữ sau sinh và người lớn tuổi), bài tập cơ sàn chậu (thường gọi là bài tập Kegel) được nhiều hướng dẫn y khoa khuyến khích. Bài tập gồm co nhẹ nhóm cơ dùng để nín tiểu, giữ vài giây rồi thả lỏng, lặp lại nhiều lần trong ngày. Không nên tập bằng cách nín tiểu giữa dòng khi đang đi tiểu. Cách tập đúng nên hỏi bác sĩ, nữ hộ sinh hoặc kỹ thuật viên phục hồi chức năng.
Khi nào nên đi khám?
Nên đi khám khi có một trong các dấu hiệu sau, thay vì tự mua thuốc:
- tiểu buốt, tiểu rát, tiểu nhiều lần mà mỗi lần ít;
- nước tiểu có máu, màu đỏ hoặc nâu sẫm;
- sốt, đau hông lưng kèm triệu chứng tiểu tiện;
- tiểu khó, dòng yếu, phải rặn, cảm giác đi không hết;
- không đi tiểu được dù bàng quang căng tức: đây là tình huống cần tới cơ sở y tế ngay;
- són tiểu, tiểu đêm nhiều lần ảnh hưởng tới sinh hoạt.
Câu hỏi thường gặp
Bàng quang chứa được bao nhiêu ml nước tiểu?
Bàng quang người trưởng thành khoẻ mạnh thường chứa thoải mái khoảng 400–600 ml. Cảm giác buồn tiểu đầu tiên xuất hiện khi mới có khoảng 150–250 ml.
Một ngày đi tiểu bao nhiêu lần là bình thường?
Phần lớn người lớn đi tiểu khoảng 4–8 lần vào ban ngày và không quá một lần vào ban đêm, với tổng lượng khoảng 1–2 lít mỗi ngày. Con số thay đổi theo lượng nước uống, trà, cà phê và thời tiết.
Nhịn tiểu lâu có hại không?
Thỉnh thoảng nhịn một lúc không gây hại ở người khoẻ. Nhịn lâu và thường xuyên làm tăng nguy cơ nhiễm trùng tiết niệu và có thể làm bàng quang co bóp kém, đi tiểu không hết.
Đi tiểu đêm mấy lần là bất thường?
Thức dậy đi tiểu từ hai lần mỗi đêm trở lên một cách thường xuyên nên được kể với bác sĩ. Nguyên nhân có thể đơn giản như uống nhiều buổi tối, nhưng cũng có thể liên quan tới tuyến tiền liệt, đái tháo đường hay bệnh tim.
Vì sao phụ nữ dễ bị nhiễm trùng đường tiểu hơn nam giới?
Niệu đạo của phụ nữ ngắn hơn nhiều, nên vi khuẩn dễ đi ngược lên bàng quang. Uống đủ nước, không nhịn tiểu lâu và đi tiểu sau quan hệ là những thói quen giúp giảm nguy cơ.
