Ba lô học sinh bao nhiêu lít và nặng bao nhiêu là vừa sức

Ba lô học sinh tiểu học thường vừa ở khoảng 12–18 lít, THCS khoảng 18–25 lít, THPT khoảng 20–30 lít. Còn cân nặng khi đã xếp đồ, các khuyến cáo hay được dẫn là: Hiệp hội Trị liệu Nghề nghiệp Hoa Kỳ (AOTA) khuyên không quá 10% cân nặng cơ thể, Học viện Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) nêu mức không quá khoảng 10–20%. Một em 25 kg theo mốc 10% thì cặp đầy chỉ nên quanh 2,5 kg. Cặp càng to, càng dễ bị nhét đầy, nên chọn đúng cỡ cũng là một cách giữ cặp nhẹ.

Ba lô ghi "20 lít" nghĩa là gì?

Dung tích ba lô là thể tích lòng các ngăn có khoá kéo khi căng đầy, tính bằng lít. Mỗi nhà sản xuất có cách đo hơi khác nhau: có nơi đổ đầy hạt nhựa nhỏ vào từng ngăn rồi đong lại, có nơi tính theo kích thước. Vì thế cùng ghi 20 lít mà hai chiếc có thể chứa chênh nhau kha khá, nhất là khi một chiếc có nhiều túi lưới bên ngoài được cộng vào.

Để hình dung: một quyển vở ô ly khổ phổ thông có thể tích chừng 0,2 lít; một quyển sách giáo khoa khổ lớn dày cỡ 0,3–0,5 lít; hộp bút cỡ 0,3 lít; bình nước 500 ml chiếm hơn nửa lít kể cả vỏ; hộp cơm trưa cỡ 1 lít. Cộng một ngày học bình thường của em lớp 4: 4 sách, 4 vở, hộp bút, bình nước, áo mưa mỏng, cũng chỉ khoảng 4–6 lít đồ. Ba lô 15 lít đã dư chỗ.

Học sinh mỗi cấp nên dùng ba lô bao nhiêu lít?

Quan trọng không kém dung tích là chiều dài ba lô so với lưng. Cặp vừa thì mép trên ngang khoảng vai, đáy không xệ quá thắt lưng nhiều; AOTA khuyên đáy cặp không thấp hơn thắt lưng quá khoảng 10 cm. Một chiếc cặp quá dài sẽ đè lên mông, đập vào đùi mỗi bước đi.

Cặp nặng bao nhiêu là vừa, và mốc 10% từ đâu ra?

Không có con số "an toàn tuyệt đối". Các khuyến cáo phổ biến đến từ hiệp hội chuyên môn ở nước ngoài, dựa trên quan sát tư thế, cảm giác đau mỏi của trẻ khi đeo cặp nặng:

• AOTA: cặp đầy không quá 10% cân nặng cơ thể của trẻ.
• AAP: không quá khoảng 10–20% cân nặng cơ thể.
• Một số tài liệu y khoa khác dùng mức 10–15%.

Mốc 10% là mốc thận trọng và dễ nhớ. Bảng dưới tính sẵn theo mốc đó để phụ huynh tham khảo:

Nhớ trừ cả cân nặng của chính chiếc cặp. Cặp chống gù có khung cứng có thể đã nặng gần một ký khi rỗng; bình nước 500 ml đầy cộng vỏ là hơn nửa ký. Với em lớp 1 nặng 20 kg, chỉ cặp rỗng và bình nước đã ngốn gần một nửa mốc 2 kg.

Đeo cặp nặng hơn mức này không có nghĩa là trẻ chắc chắn bị cong vẹo cột sống; chuyện đó còn nhiều yếu tố khác. Nhưng cặp nặng làm trẻ đi chúi người về trước, mỏi vai lưng, và là thứ dễ điều chỉnh nhất. Nếu trẻ than đau lưng kéo dài, tê tay, hoặc phụ huynh thấy vai lệch, nên đưa trẻ đi khám.

Tự cân cặp ở nhà trong hai phút

1. Phụ huynh đứng lên cân, ghi số.
2. Bế hoặc đeo chiếc cặp đã xếp đủ đồ cho ngày mai, đứng lên cân lần nữa.
3. Lấy số sau trừ số trước, ra cân nặng của cặp.
4. So với 10% cân nặng của trẻ. Làm vào tối Chủ nhật và tối có thời khoá biểu nặng nhất trong tuần.

Phép cân này hay cho ra bất ngờ: thứ nặng nhất nhiều khi không phải sách mà là sách tham khảo không cần mang, bình nước inox to, đồ ăn vặt, hay đủ thứ nhỏ tích lại cả học kỳ trong ngăn phụ.

Xếp đồ trong cặp sao cho đỡ nặng vai?

Đồ nặng sát lưng

Ba lô nặng như nhau mà đeo cảm giác khác hẳn, tuỳ chỗ đặt đồ nặng. Sách giáo khoa, hộp cơm, bình nước nên đặt ở ngăn sát lưng, càng gần cột sống càng tốt. Khi khối nặng nằm xa lưng, nó kéo vai ra sau, người phải chúi về trước để giữ thăng bằng.

Nặng ở giữa, nhẹ ở đáy và ngoài

Đồ nặng nên ở khoảng giữa lưng, không dồn hết xuống đáy làm cặp xệ. Áo mưa, áo khoác mỏng, đồ thể dục là thứ nhẹ, cho xuống đáy hoặc ngăn ngoài.

Bình nước cân hai bên

Túi lưới hai bên hông nên giữ cân: một bên bình nước thì bên kia có ô hoặc hộp bút. Treo nặng một bên là cặp lệch vai.

Những đặc điểm làm cặp đeo dễ chịu hơn

• Hai quai rộng, có đệm, chỉnh được dài ngắn. Trẻ đeo một quai cho tiện là nguyên nhân hay gặp của lệch vai.
• Đai ngực nối hai quai, giúp quai không trượt ra vai ngoài.
• Đai hông ở cặp lớn chuyển một phần sức nặng xuống hông.
• Mặt lưng có đệm để góc sách, hộp bút không cấn vào lưng.
• Ngăn chia bên trong giúp đồ nặng đứng yên sát lưng, không xô về đáy.

Cặp kéo có bánh xe giảm tải cho lưng, nhưng nặng khi phải xách lên cầu thang, và nhiều trường không có chỗ để. Đó là lựa chọn của từng nhà, không phải đáp án chung.

Lỗi hay gặp khi chọn ba lô theo dung tích

• Mua to "để dùng được lâu": em lớp 1 đeo cặp cỡ cấp 2, cặp dài quá lưng và luôn bị nhét đầy.
• Chỉ nhìn bên ngoài: cặp trông gọn nhưng nhiều ngăn nhỏ, thể tích thật bị chia vụn không bỏ vừa sách khổ lớn.
• Quên cân cặp rỗng: khung cứng, khoá sắt trang trí làm cặp nặng sẵn trước khi bỏ sách vào.
• Không dọn cặp định kỳ: cuối tuần đổ hết ra, chỉ xếp lại đồ của thời khoá biểu ngày mai.

Gia đình và nhà trường bớt tải cặp bằng cách nào?

Chọn cặp nhỏ mới giải quyết được một nửa; nửa kia là bớt đồ phải mang. Vài việc nhỏ có tác dụng rõ:

• Xếp cặp theo thời khoá biểu mỗi tối, cùng con. Trẻ lớp 1–3 hay bỏ cả chồng sách vào cặp cho chắc ăn.
• Vở mỏng thay vở dày: một quyển vở 200 trang dùng cả năm nặng gấp mấy lần quyển 48 trang dùng theo từng tháng.
• Hỏi giáo viên chủ nhiệm xem lớp có tủ hay kệ để lại sách, đồ dùng học tập ít mang về nhà không. Nhiều trường đã bố trí chỗ để cho học sinh bán trú.
• Bình nước nhỏ, rót thêm ở trường thay vì bình 1 lít đầy từ nhà.
• Hộp cơm nhẹ: hộp nhựa có ngăn thay vì cặp lồng inox nhiều tầng khi không cần giữ nóng lâu.

Mỗi việc bớt vài trăm gam, cộng lại có khi đưa chiếc cặp từ quá nặng về dưới mốc khuyến nghị mà không cần mua cặp mới.