Một cách nhẩm hay được người bán và thợ điện lạnh dùng: tính khoảng 50–70 lít dung tích dùng được cho mỗi người, rồi cộng thêm một phần "nền" cho đồ chung cả nhà. Theo cách đó, nhà 1–2 người thường vừa với tủ khoảng 150–200 lít, nhà 3–4 người khoảng 250–350 lít, nhà 5–6 người từ khoảng 400 lít trở lên. Đây là quy ước kinh nghiệm chứ không phải tiêu chuẩn nào; con số đúng cho nhà mình phụ thuộc nhiều nhất vào nếp đi chợ và lượng đồ đông lạnh mình hay trữ.
Tủ lạnh bao nhiêu lít cho 1, 2, 4, 6 người?
Bảng dưới gom các mức hay gặp trong tư vấn bán hàng và trong sách hướng dẫn nội trợ. Hãy coi nó là điểm xuất phát, sau đó dịch lên hay dịch xuống theo các mục phía sau.
| Số người trong nhà | Dung tích dùng được gợi ý (khoảng) | Hợp với nếp nào |
|---|---|---|
| 1 người, ở trọ, ít nấu | 90–150 lít | Đồ uống, ít rau, vài hộp cơm |
| 2 người | 150–220 lít | Nấu bữa tối, đi chợ 2–3 lần mỗi tuần |
| 3–4 người | 250–350 lít | Nấu đủ ba bữa, có trẻ nhỏ, trữ sữa và trái cây |
| 5–6 người | 380–500 lít | Nhà nhiều thế hệ, đi chợ theo tuần |
| Trên 6 người hoặc hay làm cỗ | 500 lít trở lên, hoặc thêm tủ đông riêng | Trữ thịt cá số lượng lớn |
Cách đọc bảng: cùng là nhà bốn người, một nhà đi chợ mỗi sáng ở chợ đầu ngõ chỉ cần mức dưới của khoảng, còn một nhà đi siêu thị một lần mỗi cuối tuần và mua thịt cá theo cân thì nên nhắm mức trên.
Vì sao nếp đi chợ quan trọng hơn số người?
Tủ lạnh thực chất chứa lượng đồ ăn giữa hai lần đi chợ. Nếu mỗi người ăn khoảng một ký thực phẩm tươi mỗi ngày (rau, thịt cá, trứng, trái cây, sữa), nhà bốn người đi chợ hằng ngày chỉ cần giữ một hai ngày đồ ăn, còn nhà đi chợ theo tuần phải giữ cả bảy ngày. Khối đồ cần chứa vì thế có thể chênh nhau ba bốn lần dù số miệng ăn như nhau.
Đồ ăn lại không nằm khít như gạch. Rau lá cồng kềnh, trái cây tròn để lại kẽ hở, hộp đựng và túi bọc chiếm thêm chỗ. Trong thực tế, khoảng một nửa thể tích ngăn mát mới có đồ thật; phần còn lại là khoảng thở cho không khí lạnh lưu thông và là chỗ hở giữa các món. Vì thế đừng so "một ký thịt bằng một lít" rồi kết luận nhà mình chỉ cần tủ 60 lít.
Ba câu tự hỏi trước khi chốt dung tích
- Nhà mình đi chợ mấy lần mỗi tuần, và có ai hay mua thịt cá số lượng lớn khi ở quê gửi lên không?
- Có trẻ nhỏ cần trữ sữa mẹ, sữa tươi, đồ ăn dặm chia hộp không? Những thứ này chiếm nhiều chỗ ngăn đá hơn mình tưởng.
- Nhà có nấu sẵn đồ ăn cho cả tuần, ướp đá viên nhiều, hay trữ nước uống lạnh nhiều chai không?
Ngăn đá và ngăn mát nên chia tỉ lệ thế nào?
Ở tủ hai cửa kiểu ngăn đá trên, ngăn đá thường chiếm khoảng một phần tư tới một phần ba tổng dung tích. Tủ ngăn đá dưới và tủ nhiều cửa có thể chia khác, có loại có ngăn chuyển đổi được giữa mát và đông. Tỉ lệ nào hợp phụ thuộc vào thói quen:
- Nhà ăn đồ tươi là chính, mua thịt cá trong ngày: ngăn mát lớn quan trọng hơn, ngăn đá nhỏ đủ làm đá và giữ ít đồ dự phòng.
- Nhà trữ đông nhiều, quê gửi gà, cá, thịt theo mùa: ngăn đá một phần ba vẫn có thể thiếu, cân nhắc thêm một tủ đông riêng thay vì mua tủ lạnh thật to.
- Nhà có em bé bú sữa mẹ trữ đông: túi sữa xếp dẹt khá gọn, nhưng tích dần qua nhiều tuần nên cần tính trước chỗ.
Nhiệt độ khuyến nghị phổ biến của các cơ quan an toàn thực phẩm là ngăn mát khoảng 0–4 °C (không quá 5 °C) và ngăn đá khoảng −18 °C. Tủ to hay nhỏ thì hai mốc này vẫn như nhau; dung tích chỉ quyết định chứa được bao nhiêu.
Dung tích tổng và dung tích dùng được khác nhau bao nhiêu?
Khi so tủ, nhiều người chỉ nhìn một con số to nhất trên tem. Nhưng tem năng lượng và sách hướng dẫn thường ghi hai loại: dung tích tổng (đo theo lòng tủ) và dung tích sử dụng hay dung tích thực (trừ đi chỗ của khay, giàn lạnh, hộp đá, ống dẫn). Hai số này có thể chênh nhau vài chục lít, đôi khi tới khoảng 10–15%. Bài "Dung tích ghi trên máy và dung tích dùng được thật" trong danh mục Thể tích & dung tích hiểu đúng giải thích kỹ vì sao có độ chênh; ở đây chỉ cần nhớ một việc: khi đối chiếu với bảng ở trên, dùng con số dung tích sử dụng.
Mua tủ quá to hay quá nhỏ thì sao?
Tủ quá nhỏ
Dấu hiệu dễ thấy: đồ chất kín tới sát vách sau, cửa phải đẩy mạnh mới đóng, rau bị ép nát. Khi khí lạnh không lưu thông được, chỗ gần dàn lạnh có thể đóng băng còn chỗ gần cửa lại ấm, đồ ăn mau hỏng hơn dù tủ chạy liên tục. Mỗi lần mở cửa để lục tìm đồ cũng lâu hơn, lạnh thoát ra nhiều hơn.
Tủ quá to
Tủ to chiếm chỗ trong bếp, cần lối đi rộng để mở cửa, và tiêu thụ điện cao hơn tủ nhỏ cùng công nghệ. Phần lòng trống không có đồ cũng ít khí lạnh "tích trữ" hơn (chuyện tủ đầy giữ lạnh lâu hơn được bàn trong bài về tủ đông). Một rủi ro ít ai nói: tủ rộng dễ thành chỗ quên đồ, hộp thức ăn thừa nằm ở ngăn sau cả tuần không ai nhớ.
Vì vậy nếu phân vân giữa hai cỡ, câu hỏi nên là: trong 5–7 năm tới nhà mình có thêm người không? Có em bé sắp ra đời, ông bà sắp lên ở cùng thì nhích lên một cỡ. Con cái sắp đi học xa thì giữ cỡ vừa.
Tự ước lượng dung tích cần bằng một tuần ghi chép
Muốn chắc hơn quy ước, có thể làm một phép đo nhỏ ngay với tủ đang dùng:
- Tìm dung tích sử dụng của tủ hiện tại trong sách hướng dẫn hoặc trên tem dán ở thành tủ.
- Ngay sau buổi đi chợ lớn nhất trong tuần, nhìn từng ngăn và ước xem đồ chiếm khoảng bao nhiêu phần (một phần tư, một nửa, ba phần tư, đầy).
- Làm lại vào ngày trước khi đi chợ. Ghi cả hai mốc, làm trong hai tuần.
- Nếu ngày sau chợ mà tủ đã kín quá ba phần tư, nhà mình đang thiếu chỗ. Nếu lúc đầy nhất vẫn chỉ nửa tủ, tủ mới không cần to hơn.
Phép thử này hữu ích vì nó tính đúng thói quen thật của nhà mình: món gì hay mua, có hay để hộp thức ăn thừa không, có trữ nước uống lạnh nhiều không.
Đặt tủ ở đâu cũng ảnh hưởng tới cỡ nên mua
Trước khi chọn dung tích, đo chỗ đặt tủ. Tủ cần khoảng hở phía sau và hai bên để tản nhiệt; khoảng cách cụ thể mỗi loại máy ghi trong sách hướng dẫn, thường vài centimet tới khoảng 10 cm. Cửa tủ cần mở rộng đủ để kéo được ngăn rau ra hết, và lối đi trước tủ cần đủ cho người đứng khi cửa mở. Nhà ống bếp hẹp, nhiều khi chỗ đặt quyết định trước dung tích: một tủ cao và hẹp có thể chứa ngang tủ thấp và rộng mà không chắn lối.
Tủ đặt sát bếp nấu, cạnh cửa sổ nắng chiều, hay trong gian bếp nóng sẽ phải chạy nhiều hơn. Nếu không tránh được, một tủ vừa đủ chạy nhẹ nhàng hợp lý hơn tủ to chạy cật lực.
Những lỗi hay gặp khi chọn dung tích
- Chọn theo cái tủ cũ "lúc nào cũng chật" mà không xem có bao nhiêu đồ quá hạn bên trong. Dọn sạch một lần rồi mới đánh giá.
- Quên chỗ đặt: mua được tủ đúng dung tích nhưng không lọt qua cửa bếp, hoặc cánh tủ mở vướng tường.
- Chỉ nhìn tổng dung tích, không xem ngăn đá bao nhiêu, ngăn rau bao nhiêu.
- Bỏ qua nhịp sống thay đổi: nhà sắp có em bé, người già lên ở cùng, hay con cái sắp đi học xa.
Câu hỏi thường gặp
Tủ lạnh bao nhiêu lít cho gia đình 4 người?
Theo quy ước thường gặp, khoảng 250–350 lít dung tích sử dụng là vừa với nhà bốn người. Nhà đi chợ hằng ngày có thể chọn mức dưới, nhà đi chợ theo tuần hoặc trữ đông nhiều nên chọn mức trên.
Tủ lạnh 180 lít dùng được cho mấy người?
Tủ khoảng 180 lít thường hợp với 2 người, hoặc 3 người nếu đi chợ thường xuyên và ít trữ đông. Nhà có trẻ nhỏ hay nấu sẵn đồ ăn cả tuần sẽ thấy chật.
Ngăn đá nên chiếm bao nhiêu phần tủ lạnh?
Ở tủ ngăn đá trên phổ biến, ngăn đá thường chiếm khoảng một phần tư tới một phần ba tổng dung tích. Nhà trữ đông nhiều nên cân nhắc thêm tủ đông riêng hơn là mua tủ lạnh thật to.
Tủ lạnh to có tốn điện hơn tủ nhỏ không?
Với cùng công nghệ và cùng mức hiệu suất, tủ to thường tiêu thụ điện nhiều hơn tủ nhỏ, dù mỗi lít dung tích có thể tốn ít hơn. Hãy so số điện tiêu thụ trên tem năng lượng thay vì chỉ so dung tích.
Nên tính dung tích tổng hay dung tích sử dụng khi chọn tủ?
Nên tính dung tích sử dụng, vì đó là phần thật sự để được đồ. Dung tích tổng gồm cả chỗ của khay, giàn lạnh, hộp đá nên luôn lớn hơn.
