Tủ đông bao nhiêu lít và vì sao tủ đầy giữ lạnh lâu hơn

Tủ đông gia đình thường được chọn theo quy ước khoảng 40–60 lít cho mỗi người nếu nhà trữ đông thường xuyên; nhà 4 người hay dùng tủ khoảng 150–250 lít. Còn chuyện tủ đầy giữ lạnh lâu hơn là có thật: theo hướng dẫn của Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ (USDA), khi mất điện mà không mở cửa, tủ đông đầy giữ được nhiệt độ an toàn khoảng 48 giờ, tủ đầy một nửa chỉ khoảng 24 giờ. Lý do nằm ở chỗ đồ đông lạnh tích "lạnh" gấp hàng nghìn lần so với không khí cùng thể tích.

Nhà mấy người nên dùng tủ đông bao nhiêu lít?

Tủ đông riêng khác tủ lạnh ở chỗ nó không chứa đồ ăn trong tuần mà chứa đồ dự trữ: thịt cá mua theo mùa, gà quê gửi lên, hải sản, sữa mẹ trữ đông, đồ ăn nấu sẵn. Vì thế số người chỉ là một phần; lượng trữ mới là chính.

Một mẹo nhẩm thô: thịt cá đóng gói phẳng và xếp gọn thì 1 lít tủ chứa được cỡ nửa ký tới gần một ký. Xếp lộn xộn, túi tròn méo thì ít hơn nhiều. Như vậy tủ 200 lít, trừ chỗ cho khí lạnh lưu thông và khay giỏ, chứa thực tế cỡ vài chục tới hơn trăm ký thực phẩm.

Vì sao tủ đông đầy giữ lạnh lâu hơn tủ trống?

Hãy so một lít không khí lạnh với một lít nước đá trong tủ. Một lít không khí chỉ nặng khoảng 1,2 gam. Một lít nước đá nặng khoảng 0,9 kg. Muốn làm ấm lên một độ, mỗi gam nước đá cần năng lượng gấp khoảng hai lần mỗi gam không khí, còn nước lỏng gấp khoảng bốn lần. Nhân hai yếu tố lại, một lít đồ đông lạnh tích "lạnh" gấp hàng nghìn lần một lít không khí. Chưa kể muốn đá tan thành nước, nó còn phải hút thêm một lượng nhiệt lớn nữa mà nhiệt độ vẫn đứng yên ở 0 °C.

Nói gọn: khối đồ đông lạnh trong tủ là một cục pin lạnh. Tủ càng nhiều đồ, cục pin càng to. Khi mất điện hoặc khi cửa mở, nhiệt từ ngoài vào phải làm ấm cả khối đó mới làm hỏng được thực phẩm, nên nhiệt độ lên chậm. Tủ trống chỉ toàn không khí thì gần như không có gì giữ lạnh.

Mở cửa tủ thì mất bao nhiêu khí lạnh?

Khí lạnh nặng hơn khí ấm. Với tủ đông đứng (cửa trước), mở cửa ra là khí lạnh tràn xuống sàn như nước đổ, khí ấm ẩm của phòng tràn vào thế chỗ. Trong vài giây, phần lớn không khí trong tủ có thể đã thay mới. Với tủ đông nằm (nắp trên), khí lạnh nằm lại trong lòng tủ như nước trong chậu, mở nắp mất ít hơn hẳn. Đây là lý do tủ nằm thường được chọn để trữ lâu, còn tủ đứng tiện lấy đồ hơn.

Nhưng mất không khí chưa phải là mất nhiều nhiệt, vì như đã nói, không khí tích rất ít lạnh. Cái hại lớn hơn là hơi ẩm: khí phòng mang hơi nước vào, đóng thành tuyết bám quanh dàn và thành tủ, làm tủ chạy kém đi. Tủ càng đầy, chỗ cho không khí ẩm tràn vào càng ít.

Chèn chai nước đá vào chỗ trống: làm thế nào cho đúng?

Khi tủ đông mới vơi, có thể lấp chỗ trống bằng chai nước để tủ có "cục pin" dự phòng. Làm cho đúng:

1. Dùng chai nhựa sạch còn nguyên nắp, rót nước tới khoảng 85–90% chai. Nước nở ra khi đóng băng (khoảng 9% thể tích), rót đầy sẽ làm phình hoặc nứt chai.
2. Không dùng chai thuỷ tinh: thuỷ tinh không giãn được, dễ vỡ khi nước đông.
3. Đặt chai vào các khe trống, không chắn cửa gió hay lỗ thổi khí lạnh (tủ có quạt).
4. Ghi nhớ đây là nước dự phòng, khi cần chỗ trữ thịt cá thì lấy ra bớt.

Lợi ích kèm theo: khi mất điện, chai đá có thể chuyển sang ngăn mát tủ lạnh hoặc thùng giữ lạnh để kéo dài thời gian an toàn cho đồ trong đó.

Có nên chất tủ đông thật đầy không?

Đầy là tốt, nhưng đầy kín tới mức chặn đường khí thì không. Tủ có quạt đối lưu (thường là tủ đứng không đóng tuyết) cần khe hở quanh lỗ gió để thổi khí lạnh khắp tủ. Tủ nằm làm lạnh qua thành tủ, đồ chèn sát thành không sao, nhưng nên chừa trên cùng một khoảng để nắp đóng kín gioăng.

Một việc nữa: bỏ nhiều đồ còn ấm vào cùng lúc. Tủ đông gia đình có giới hạn khả năng đông đá mỗi ngày, thường ghi trong sách hướng dẫn bằng số ký mỗi 24 giờ. Chất một lần vài chục ký thịt mới mua, phần giữa sẽ đông rất chậm, chất lượng kém đi. Nên chia thành túi dẹt, cho vào từng đợt, hoặc làm lạnh sơ trong ngăn mát trước.

Tủ đông đứng hay tủ đông nằm, và kiểu nào tận dụng thể tích tốt hơn?

Nhà ống bếp hẹp thường chọn tủ đứng vì tiết kiệm sàn. Nhà có kho hay gian sau rộng có thể chọn tủ nằm, nhưng nên chia đồ vào giỏ hoặc túi màu theo loại (thịt, cá, rau) để lấy ra không phải bới cả tủ.

Khi mất điện: giữ thực phẩm an toàn ra sao?

• Đóng kín cửa, hạn chế mở. Đây là việc quan trọng nhất; mốc 48 giờ và 24 giờ nói ở đầu bài chỉ đúng khi cửa không mở.
• Đặt một nhiệt kế nhỏ trong tủ từ trước. Khi có điện lại, đồ còn tinh thể đá hoặc nhiệt độ tủ vẫn khoảng 4 °C trở xuống thì theo USDA có thể đông lại; vượt quá thì cân nhắc kỹ, không chắc thì bỏ.
• Không nếm thử để đoán thực phẩm còn tốt hay không.

Đặt tủ đông ở đâu trong nhà?

Tủ đông đẩy nhiệt ra ngoài qua dàn nóng, thường ở thành tủ hoặc phía sau. Đặt ở chỗ nóng, bí như gầm cầu thang kín, gian sát mái tôn hay cạnh bếp nấu, tủ phải chạy lâu hơn và tốn điện hơn. Nên chọn chỗ thoáng, tránh nắng chiếu trực tiếp, chừa khoảng hở quanh tủ theo sách hướng dẫn.

Đừng quên cân nặng: một tủ đông vài trăm lít chất đầy thực phẩm có thể nặng hơn một tạ rưỡi, dồn trên bốn chân nhỏ. Sàn gác lửng, sàn gỗ hay sàn tầng trên nhà cũ nên được xem xét trước. Tủ cũng cần ổ cắm riêng, chắc chắn; tránh dùng ổ kéo dài nối nhiều thiết bị.