Nhà 3–4 người thường dùng vừa thùng rác chính khoảng 20–30 lít trong bếp, đổ mỗi ngày hoặc cách ngày, cộng một thùng nhỏ 5–10 lít cho rác thực phẩm đổ hằng ngày. Cách chọn chắc nhất là tính ngược: mỗi người ở nhà thải ra từ vài lít tới hơn chục lít rác mỗi ngày tuỳ nhiều bao bì hay ít, nhân số người, nhân số ngày giữa hai lần đổ, rồi cộng thêm chừng một phần tư để túi còn buộc miệng được.
Một người thải ra bao nhiêu lít rác mỗi ngày?
Rác thường được thống kê bằng ký, còn thùng rác lại tính bằng lít. Cầu nối giữa hai con số là độ "xốp" của rác. Rác sinh hoạt bỏ lỏng trong túi rất nhẹ so với thể tích: hộp sữa giấy, khay xốp, túi nilon, chai nhựa chiếm chỗ nhiều mà nặng chẳng bao nhiêu. Theo các tài liệu quản lý chất thải, rác sinh hoạt bỏ lỏng chừng 100–200 kg mỗi mét khối, tức 1 kg rác chiếm khoảng 5–10 lít. Rác thực phẩm ướt thì đặc hơn hẳn, 1 kg chỉ chiếm vài lít.
Các báo cáo môi trường quốc gia ước rác sinh hoạt bình quân ở đô thị Việt Nam cỡ trên dưới 1 kg mỗi người mỗi ngày, nhưng con số đó gồm cả rác phát sinh ở chợ, quán ăn, cơ quan. Riêng rác mang về nhà của một người thường ít hơn. Về rác thực phẩm, Chỉ số lãng phí thực phẩm của Chương trình Môi trường Liên Hợp Quốc (UNEP) ước mỗi người trong hộ gia đình Việt Nam bỏ đi khoảng 60–80 kg thực phẩm mỗi năm, tức chừng 0,2 kg mỗi ngày (con số giữa các kỳ báo cáo có điều chỉnh).
| Loại rác | Ước lượng mỗi người mỗi ngày (khoảng) | Chiếm chỗ |
|---|---|---|
| Rác thực phẩm (vỏ rau, xương, cơm thừa) | 0,2–0,4 kg | khoảng 0,5–1 lít |
| Bao bì tái chế được (giấy, chai, lon) | 0,1–0,3 kg | khoảng 2–6 lít, phụ thuộc có ép dẹp không |
| Rác còn lại (túi bẩn, giấy ăn, tã, bụi) | 0,1–0,3 kg | khoảng 1–3 lít |
Con số cụ thể của từng nhà chênh nhau rất nhiều. Nhà có em bé dùng tã giấy, nhà hay mua đồ ăn mang về, nhà nhận hàng đặt qua mạng thường xuyên sẽ cao hơn bảng này nhiều.
Nhà mấy người nên dùng thùng rác bao nhiêu lít?
Công thức nhẩm: lít rác mỗi người mỗi ngày × số người × số ngày giữa hai lần đổ × 1,25. Hệ số 1,25 là khoảng trống để túi buộc được miệng và nắp đóng kín.
Ví dụ nhà bốn người, rác chung (không kể đồ tái chế đã tách) khoảng 3 lít mỗi người mỗi ngày, đổ hằng ngày: 3 × 4 × 1 × 1,25 = 15 lít. Nếu đổ cách ngày thì 30 lít. Thùng 20–30 lít vì thế là cỡ hay gặp nhất trong bếp gia đình.
| Số người | Đổ mỗi ngày | Đổ cách ngày |
|---|---|---|
| 1–2 người | 8–10 lít | 10–15 lít |
| 3–4 người | 15–20 lít | 25–35 lít |
| 5–6 người | 20–30 lít | 40–50 lít |
Thùng to hơn nhu cầu không giúp gì nhiều: rác để lâu thì bốc mùi, thu hút ruồi kiến, nhất là trong mùa nóng ẩm. Một thùng vừa phải, đổ đều đặn, thường sạch hơn một thùng to đổ một lần mỗi tuần.
Vì sao nên có thùng nhỏ riêng cho rác thực phẩm?
Rác thực phẩm là phần gây mùi và nhiều nước nhất, nhưng thể tích nhỏ. Bỏ chung vào thùng lớn, nó làm cả túi rác bốc mùi dù các thứ khác còn sạch. Tách ra một thùng nhỏ 3–7 lít có nắp, đặt ngay cạnh bồn rửa, có mấy cái lợi:
- Thùng nhỏ đầy nhanh nên được đổ hằng ngày, rác ướt không nằm qua đêm.
- Rửa thùng nhỏ dễ hơn rửa thùng to.
- Thùng chính chỉ còn rác khô, để lâu hơn một chút cũng không có mùi.
- Nhà làm phân ủ ở ban công hay sân sau thì có sẵn nguyên liệu đã tách.
Mẹo nhỏ: để ráo vỏ rau, bã trà trước khi bỏ vào thùng, lót đáy bằng một lớp giấy báo cũ để hút nước.
Phân loại rác tại nhà cần mấy thùng?
Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 quy định hộ gia đình phân loại chất thải rắn sinh hoạt thành ba nhóm: chất thải có khả năng tái sử dụng, tái chế; chất thải thực phẩm; và chất thải rắn sinh hoạt khác. Cách thu gom cụ thể (ngày nào thu loại nào, đựng bằng túi gì) do địa phương hướng dẫn, nên hỏi tổ dân phố hoặc phường, xã nơi mình ở.
Ba nhóm có thể tích rất khác nhau, nên đừng mua ba thùng bằng nhau:
| Nhóm | Đặc điểm | Cỡ thùng gợi ý cho nhà 4 người |
|---|---|---|
| Thực phẩm | Nặng, ướt, nhanh bốc mùi, thể tích nhỏ | 5–10 lít, có nắp, đổ mỗi ngày |
| Tái chế (giấy, nhựa, lon) | Nhẹ, cồng kềnh, không mùi nếu tráng sạch | Thùng hoặc túi to 30–50 lít, đổ theo tuần hoặc gom bán |
| Còn lại | Túi bẩn, giấy ăn, tã, vỏ hộp bẩn | 15–25 lít |
Ép dẹp đồ tái chế: thể tích giảm mạnh
Chai nhựa vặn nắp nguyên hình gần như toàn là không khí. Mở nắp, bóp dẹp rồi vặn nắp lại, chai có thể chỉ còn một phần ba thể tích. Hộp giấy cứng tháo gấp phẳng còn ít hơn nữa. Một thói quen nhỏ như vậy có thể làm thùng tái chế lâu đầy gấp đôi.
Chọn thùng theo chỗ đặt, không chỉ theo lít
- Gầm bồn rửa: đo chiều cao trừ đi ống xi phông, chiều sâu trừ đi ống cấp nước. Thùng trong tủ nên là loại nắp mở bằng tay hoặc đặt trên ray kéo, vì thùng đạp chân cần chỗ phía trên để nắp bật lên.
- Góc bếp: thùng đạp chân tiện vì không chạm tay, nhưng nắp bật lên cần khoảng trống phía trên và phía sau.
- Thùng chữ nhật áp sát tường, xếp ba thùng cạnh nhau gọn hơn thùng tròn.
- Đúng cỡ túi: thùng 20 lít mà dùng túi nhỏ thì túi tuột, dùng túi quá to thì dư lùng thùng. Mua túi theo cỡ thùng.
Những lỗi hay gặp
- Nhồi ép rác thật chặt để khỏi đổ: túi dễ rách khi rút ra, nước rỉ xuống đáy thùng.
- Để rác thực phẩm qua đêm trong thùng không nắp: ruồi, kiến, gián kéo đến.
- Bỏ pin, bóng đèn vỡ, kim tiêm chung với rác thường: đây là chất thải nguy hại cần thu gom riêng theo hướng dẫn của địa phương; mảnh vỡ thuỷ tinh nên gói kỹ để người thu gom không bị cắt tay.
- Thùng để ngoài nắng: nhiệt làm rác phân huỷ nhanh, mùi nặng hơn.
Tự đo lượng rác nhà mình trong một tuần
Muốn chọn cỡ thùng sát thực tế, ghi lại trong một tuần: mỗi lần đổ, túi rác chính đầy khoảng mấy phần thùng, và thùng thực phẩm đầy bao nhiêu. Cộng lại, chia bảy ngày là ra số lít rác mỗi ngày của cả nhà. Tuần có giỗ, có khách thì ghi chú riêng, không lấy làm mốc.
Câu hỏi thường gặp
Gia đình 4 người nên dùng thùng rác bao nhiêu lít?
Thùng rác chính khoảng 20–30 lít trong bếp là cỡ hay gặp cho nhà 4 người, đổ mỗi ngày hoặc cách ngày. Nên thêm một thùng nhỏ 5–10 lít có nắp riêng cho rác thực phẩm.
1 kg rác chiếm bao nhiêu lít?
Rác sinh hoạt bỏ lỏng thường chiếm khoảng 5–10 lít mỗi ký vì có nhiều bao bì nhẹ và cồng kềnh. Rác thực phẩm ướt đặc hơn, mỗi ký chỉ chiếm vài lít.
Phân loại rác tại nhà gồm mấy loại?
Theo Luật Bảo vệ môi trường năm 2020, rác sinh hoạt chia thành ba nhóm: có thể tái sử dụng, tái chế; chất thải thực phẩm; và rác còn lại. Cách thu gom cụ thể theo hướng dẫn của địa phương.
Có nên mua thùng rác thật to để đỡ phải đổ?
Không nên quá to, vì rác để lâu bốc mùi và thu hút côn trùng, nhất là trong khí hậu nóng ẩm. Thùng vừa đủ chứa lượng rác giữa hai lần đổ, cộng thêm khoảng một phần tư, là hợp lý.
Làm sao để thùng rác lâu đầy hơn?
Tách riêng rác thực phẩm, tráng sạch và ép dẹp chai nhựa, gấp phẳng hộp giấy. Chai nhựa bóp dẹp có thể chỉ còn khoảng một phần ba thể tích ban đầu.
