Tầm với và chiều cao kệ: đồ dùng hằng ngày nên đặt ở độ cao nào

Đồ dùng hằng ngày nên nằm trong vùng từ hông tới vai của người dùng nó, với người Việt trưởng thành tầm vóc trung bình là khoảng 80–135 cm tính từ sàn. Đồ nặng để thấp, khoảng từ gối tới hông, để nhấc lên không phải với cao. Đồ nhẹ, ít dùng mới lên cao quá vai, và mọi tủ kệ cao đều phải neo vào tường.

Tầm với của người Việt khoảng bao nhiêu?

Theo số liệu Tổng điều tra Dinh dưỡng công bố năm 2020 của Viện Dinh dưỡng, chiều cao trung bình người Việt ở tuổi 18 khoảng 168 cm với nam và 156 cm với nữ. Từ chiều cao có thể ước các mốc cơ thể theo tỷ lệ thường dùng trong nhân trắc học. Các tỷ lệ này chỉ gần đúng, mỗi người một khác, nhưng đủ để sắp kệ cho hợp.

Điểm đáng chú ý: cùng một chiếc kệ, người cao 156 cm và 168 cm có tầm với chênh nhau khoảng 15 cm. Ngăn trên cùng của tủ bếp mà người chồng lấy dễ dàng có thể là ngăn người vợ phải nhón chân. Kệ nên sắp theo người thấp nhất trong số những người dùng nó hằng ngày.

Năm vùng chiều cao: đồ nào đặt ở đâu?

Chia tủ kệ thành năm vùng theo cơ thể người dùng, mỗi vùng hợp với một kiểu đồ:

1. Sát sàn tới gối (khoảng 0–45 cm): phải cúi sâu hoặc ngồi xổm. Hợp với đồ nặng mà ít dùng: bao gạo dự trữ, thùng nước, nồi lớn, dụng cụ sửa chữa. Kéo ra bằng ngăn kéo sâu thì đỡ phải cúi hơn đợt cố định.
2. Gối tới hông (khoảng 45–80 cm): cúi nhẹ. Hợp với đồ nặng dùng thường: nồi, chảo, chồng bát, giỏ đồ giặt. Nhấc đồ nặng từ đây lên mặt bàn ít tốn sức lưng nhất.
3. Hông tới vai (khoảng 80–130 cm): vùng vàng, không cúi, không với. Dành cho đồ dùng mỗi ngày: bát đĩa hay dùng, gia vị, quần áo mặc thường, sách đang đọc, chìa khoá.
4. Vai tới tầm với (khoảng 130–185 cm): phải giơ tay, nhìn lên. Hợp với đồ nhẹ dùng hằng tuần: hộp đựng thực phẩm dự phòng, khăn, đồ trang trí.
5. Trên tầm với (trên khoảng 185 cm): phải dùng thang hoặc ghế bậc. Chỉ để đồ nhẹ, không vỡ, lấy vài lần một năm: đồ theo mùa, va li, chăn dự phòng.

Vùng vàng thường chỉ chiếm khoảng một phần tư chiều cao tủ kịch trần, nên nó là chỗ chứa quý nhất trong nhà. Nhiều nhà lại để vùng này đầy đồ hiếm khi động tới chỉ vì "để vào đó từ hồi mới chuyển tới". Đổi chỗ đồ theo vùng là một trong những việc tốn ít công mà đổi nhiều nhất.

Vì sao đồ nặng phải để thấp?

Có hai lý do, một cho người, một cho tủ.

Cho người: nhấc một vật nặng từ trên cao xuống buộc phải giữ vật xa thân, tay duỗi thẳng, mắt nhìn lên. Đó là tư thế dễ trượt tay và dễ làm đau vai, lưng. Một chồng bát sứ, một thùng nước, một hộp dụng cụ có thể nặng vài ký; để ở ngang hông thì kéo ra, ôm sát người là xong.

Cho tủ: đồ nặng ở trên làm trọng tâm của cả tủ lên cao. Khi kéo một ngăn ra, hoặc khi có ai bám vào, tủ có trọng tâm cao dễ nghiêng về phía trước hơn nhiều so với tủ đầy đồ nặng ở đáy.

Tủ kệ cao: neo tường thế nào cho đúng?

Tủ, kệ cao hơn khoảng một mét, nhất là loại hẹp và sâu nông, nên được neo vào tường. Trong nhà có trẻ nhỏ, đây là việc bắt buộc, vì trẻ hay kéo ngăn kéo ra làm bậc trèo.

• Dùng bộ neo đi kèm hoặc ke chữ L, dây neo chuyên dùng, bắt vào phần chắc của tủ (vách hông, nóc) và vào tường gạch, bê tông bằng vít nở.
• Tường thạch cao phải bắt vào khung xương, không bắt riêng vào tấm.
• Ti vi đặt trên kệ thấp cũng nên có dây neo hoặc treo tường; ti vi màn mỏng nhẹ nhưng chân hẹp, dễ đổ khi trẻ kéo dây.
• Ngăn kéo có khoá chống mở nhiều ngăn cùng lúc giúp tủ không bị chúi về trước khi mọi ngăn đều kéo ra.
• Không đặt đồ hấp dẫn trẻ như kẹo, bánh, điều khiển ti vi lên nóc tủ cao; đó là lý do trẻ trèo.

Đồ cần để ngoài tầm với của trẻ: cao bao nhiêu là đủ?

Đây là trường hợp ngược lại: có những thứ phải để xa tầm tay. Thuốc, chất tẩy rửa, dao kéo, bật lửa, pin cúc áo cần nằm ở nơi trẻ không với tới và tốt nhất là có khoá.

Chiều cao một mình không đủ an toàn, vì trẻ biết kéo ghế, trèo kệ. Cách chắc chắn hơn:

• Để ở ngăn cao và có khoá hoặc chốt an toàn.
• Không để chất tẩy rửa ở gầm bồn rửa không khoá, nơi trẻ bò tới dễ nhất.
• Không đổ hoá chất sang chai nước uống; giữ nguyên bao bì gốc.
• Cất lại ngay sau khi dùng, kể cả khi "chỉ để tạm một chút".

Nhà có người cao tuổi: hạ vùng vàng xuống bao nhiêu?

Người cao tuổi thường giảm tầm với lên cao, khó cúi sâu, và việc đứng lên ghế để lấy đồ là một nguy cơ ngã thường gặp trong nhà. Vì vậy vùng đồ dùng hằng ngày nên co lại:

• Đồ dùng mỗi ngày nằm trong khoảng từ ngang hông tới ngang ngực, không phải tới vai.
• Bỏ hẳn thói quen để đồ dùng thường ở ngăn trên cùng; nếu buộc phải để cao, dùng ghế bậc có tay vịn chứ không đứng lên ghế ngồi.
• Ngăn dưới thấp dùng ngăn kéo kéo ra hết, tránh đợt cố định phải quỳ để với vào trong.
• Thuốc dùng hằng ngày của người lớn đặt ở chỗ dễ thấy với người dùng nhưng có hộp đậy, xa tầm tay trẻ nếu nhà có cháu nhỏ.

Bếp: cao bao nhiêu thì nấu không mỏi?

Bếp là nơi chiều cao ảnh hưởng rõ nhất, vì người ta đứng ở đó nhiều giờ.

• Mặt bếp: một cách ước phổ biến là thấp hơn khuỷu tay khoảng 10–15 cm. Với người cao 156 cm, khuỷu khoảng 98 cm, mặt bếp hợp khoảng 83–88 cm. Mặt bếp quá cao làm mỏi vai khi thái, quá thấp làm mỏi lưng.
• Tủ bếp trên: thường cách mặt bếp khoảng 60–70 cm để không vướng đầu khi cúi nhìn nồi. Ngăn dưới cùng của tủ trên nằm khoảng 145–155 cm, đã ở trên vai người thấp, nên chỉ hợp đồ nhẹ.
• Ngăn kéo ngay dưới mặt bếp: nằm trong vùng vàng, nên dành cho dao, đũa, muôi, thìa dùng mỗi bữa.
• Kệ gia vị: đặt trên mặt bếp hoặc treo tường ngang ngực, không phải trong tủ trên.

Tự kiểm vùng vàng trong nhà mình

1. Người thấp nhất hay dùng tủ đứng thẳng, đánh dấu ngang hông và ngang vai lên cánh tủ bằng băng dính giấy.
2. Mở tủ, nhìn đồ trong khoảng giữa hai vạch: có phải thứ dùng mỗi ngày không?
3. Tìm đồ hằng ngày đang nằm ở ngăn quá thấp hay quá cao, đổi chỗ với đồ ít dùng đang chiếm vùng vàng.
4. Kiểm mọi tủ kệ cao trên một mét: đã neo tường chưa, đồ nặng đã ở dưới chưa.