Nước lọt vào bình xăng luôn đọng dưới đáy vì nước nặng khoảng 1 kg mỗi lít, còn xăng chỉ khoảng 0,72–0,75 kg, và hai thứ không hoà vào nhau. Đầu hút nhiên liệu lại đặt ở thấp, nên nước thường là thứ bị hút vào trước, gây khó nổ, giật cục, chết máy, lâu ngày làm gỉ bình và hỏng bơm, kim phun. Nước vào bình chủ yếu từ hơi ẩm ngưng tụ khi xe để lâu với bình vơi, từ nắp bình hở khi rửa xe hay đi mưa ngập; xử lý thì nên mang ra tiệm sửa, không tự xả xăng ở nhà.
Vì sao nước nằm dưới xăng mà không lẫn vào?
Hai điều cùng lúc. Thứ nhất, nước nặng hơn xăng khoảng 30–40% trên cùng một thể tích. Thứ hai, xăng là hỗn hợp các phân tử dầu mỏ không phân cực, giống như dầu ăn, nên không hoà vào nước. Khi có nước trong bình, những giọt nước chìm dần qua lớp xăng, gom lại thành vũng ở chỗ thấp nhất của đáy bình.
Lớp nước ấy nằm im ở đó. Đổ thêm xăng không "pha loãng" được nó, đi xe không làm nó bay hơi đi được, vì nó bị lớp xăng phía trên đậy kín. Nước cứ tích dần qua thời gian cho tới khi đủ nhiều để đầu hút chạm vào.
Xăng sinh học có khác không?
Xăng sinh học như E5 có pha một phần nhỏ cồn (ethanol). Cồn hoà được cả với xăng lẫn với nước, nên một lượng ẩm rất nhỏ có thể được cồn "giữ" lại và hoà trong xăng, đi qua máy mà không gây chuyện. Nhưng khi lượng nước vượt một ngưỡng nhỏ, hỗn hợp tách ra thành hai lớp: lớp trên là xăng đã mất bớt cồn, lớp dưới là nước lẫn cồn, vẫn nặng hơn nên vẫn nằm dưới đáy. Hiện tượng này gọi là tách pha. Lớp dưới không cháy được như xăng, và lớp xăng trên còn lại cũng đã thay đổi tính chất so với lúc mới đổ.
Nước vào bình xăng từ đâu?
| Nguồn nước | Xảy ra khi nào | Cách hạn chế |
|---|---|---|
| Hơi ẩm ngưng tụ | Bình vơi, xe để lâu, ngày nóng đêm lạnh, không khí ẩm | Không để bình gần cạn khi cất xe lâu ngày |
| Nước mưa, nước rửa xe | Nắp bình không kín, gioăng nắp mòn, xịt vòi áp lực thẳng vào nắp | Kiểm tra gioăng nắp, tránh xịt thẳng vào nắp bình |
| Đi qua đường ngập sâu | Nước ngập tới vị trí nắp hoặc ống thông hơi | Tránh lội nước sâu; sau khi ngập nên cho thợ kiểm tra |
| Nhiên liệu lẫn nước sẵn | Mua xăng không rõ nguồn gốc, đổ từ can chứa không kín | Đổ xăng ở cửa hàng xăng dầu, can chứa phải kín và sạch |
Nguồn hay bị bỏ qua nhất là ngưng tụ. Phần trống phía trên mặt xăng chứa không khí, và không khí ở xứ nóng ẩm mang nhiều hơi nước. Ban đêm thành bình nguội đi, hơi nước đọng thành giọt li ti trên vách trong, chảy xuống, chìm qua xăng xuống đáy. Ngày nóng, bình "thở" ra, đêm lạnh lại hút không khí ẩm mới vào qua lỗ thông hơi. Mỗi đêm chỉ một lượng rất nhỏ, nhưng xe để vài tháng trong mùa nồm hay mùa mưa thì cộng lại đáng kể. Bình càng vơi, khoảng trống chứa không khí càng lớn.
Nước trong bình xăng gây hỏng máy như thế nào?
- Máy khó nổ, nổ không đều, giật cục: khi bơm hút phải giọt nước lẫn trong xăng, buồng đốt nhận một lượng nhiên liệu không cháy được, máy hụt hơi.
- Chết máy giữa đường: khi đầu hút chìm hẳn trong lớp nước, máy tắt và không nổ lại được cho tới khi xử lý.
- Gỉ bình xăng: bình bằng thép, nhất là ở nhiều xe máy, bị gỉ ở đáy nơi vũng nước nằm lâu. Vụn gỉ theo xăng đi làm tắc lưới lọc.
- Hỏng bơm xăng, kim phun: các chi tiết chính xác này được bôi trơn và làm mát nhờ chính xăng chảy qua. Nước không bôi trơn, lại gây gỉ, làm chúng mòn nhanh hoặc kẹt.
- Cặn bẩn, rêu vi sinh: với dầu diesel, ranh giới giữa nước và dầu là nơi vi sinh vật phát triển, tạo lớp nhầy sẫm màu làm tắc lọc. Vì vậy nhiều xe máy dầu có bộ lọc tách nước riêng, kèm đèn báo khi cốc chứa nước đầy.
Làm sao biết bình xăng có nước?
Người dùng xe khó tự nhìn vào đáy bình. Các dấu hiệu thường gặp là máy khó nổ sau khi xe để lâu hoặc sau một đợt mưa ngập, máy rung giật bất thường dù vừa đổ xăng, xe chết máy rồi đề mãi không nổ.
Thợ sửa xe kiểm tra bằng cách lấy một ít nhiên liệu từ điểm thấp nhất của hệ thống, ví dụ từ ốc xả ở đáy bình hoặc từ bầu lọc, cho vào cốc trong suốt và để yên. Vì nước nặng hơn và không hoà vào xăng, chỉ sau ít phút sẽ thấy rõ hai lớp: xăng trong ở trên, một lớp nước hoặc những giọt tròn lóng lánh lắng dưới đáy cốc. Đây là cùng một hiện tượng với chai dầu ăn và nước, chỉ là ở nơi ta ít khi nhìn tới.
Xử lý nước trong bình xăng nên làm thế nào?
Nên đưa xe tới tiệm sửa xe hoặc xưởng dịch vụ. Thợ có dụng cụ và chỗ làm phù hợp để:
- Xả hoặc hút phần nhiên liệu lẫn nước ở đáy bình, thu vào can chứa kín.
- Vệ sinh bình, kiểm tra gỉ, thay lưới lọc, lõi lọc nhiên liệu nếu bẩn.
- Kiểm tra bơm xăng, kim phun hoặc chế hoà khí, làm sạch nếu cần.
- Kiểm tra gioăng nắp bình, ống thông hơi để tìm đường nước vào.
Không tự xả xăng ở nhà: hơi xăng rất dễ bắt lửa, chỉ một tia lửa nhỏ từ công tắc điện, bật lửa hay bếp gần đó cũng đủ gây cháy. Tuyệt đối không hút xăng bằng miệng qua ống. Xăng lẫn nước đã xả ra không đổ xuống cống, ra đất hay ra kênh rạch, vì xăng nổi và loang trên mặt nước; phần này nhờ tiệm sửa thu gom xử lý.
Các loại phụ gia "hút nước" bán sẵn chỉ xử lý được lượng ẩm rất nhỏ. Khi đã có cả một lớp nước dưới đáy, cách chắc chắn vẫn là xả bỏ.
Cất xe lâu ngày nên để bình đầy hay để cạn?
Đây là câu hỏi hay được tranh luận, và câu trả lời tuỳ loại xe, loại nhiên liệu và thời gian cất. Lý lẽ của hai phía đều dựa trên những điều đã nói ở trên:
- Để bình gần đầy: khoảng trống phía trên nhỏ, ít không khí ẩm, ít ngưng tụ, đáy bình thép ít gỉ hơn. Đây là lời khuyên phổ biến cho xe cất vài tuần tới vài tháng.
- Xả cạn: phù hợp khi cất rất lâu, vì xăng để lâu cũng biến chất, bay hơi phần nhẹ, để lại cặn sánh trong bình và đường ống; xăng sinh học còn dễ hút ẩm hơn theo thời gian. Việc xả cạn nên để thợ làm.
Lời khuyên an toàn nhất là làm theo sổ hướng dẫn sử dụng của chính chiếc xe. Với máy phát điện, máy cắt cỏ, máy bơm nước chạy xăng để trong kho cả mùa, sổ hướng dẫn của máy thường nói rõ cần xả xăng hay chạy cạn bình trước khi cất.
Thói quen nhỏ giữ bình xăng khô ráo
- Đổ xăng ở cửa hàng xăng dầu; không mua nhiên liệu đựng trong chai lọ không rõ nguồn.
- Đóng chặt nắp bình ngay sau khi đổ, kiểm tra gioăng nắp khi đi bảo dưỡng định kỳ.
- Rửa xe không xịt vòi áp lực thẳng vào nắp bình xăng.
- Xe ít đi, nhất là trong mùa mưa và mùa nồm, đừng để bình gần cạn quá lâu.
- Sau khi xe đi qua đường ngập sâu hoặc bị ngập trong nhà, nhờ thợ kiểm tra cả bình xăng chứ không chỉ máy và điện.
- Can chứa nhiên liệu dự phòng phải là loại chuyên dụng, kín, cất nơi thoáng, xa nguồn lửa và xa tầm tay trẻ em.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao nước trong bình xăng nằm dưới đáy?
Nước nặng khoảng 1 kg mỗi lít, xăng chỉ khoảng 0,72–0,75 kg, và hai chất không hoà vào nhau. Vì vậy nước chìm qua lớp xăng và đọng thành vũng ở chỗ thấp nhất của bình.
Bình xăng có nước có dấu hiệu gì?
Xe khó nổ, nổ không đều, giật cục hoặc chết máy, nhất là sau khi để lâu hay đi qua đường ngập. Thợ kiểm tra bằng cách lấy nhiên liệu ở điểm thấp nhất vào cốc trong, để yên sẽ thấy lớp nước lắng dưới đáy.
Vì sao xe để lâu bình xăng lại có nước?
Không khí ẩm trong khoảng trống phía trên mặt xăng ngưng tụ thành giọt khi bình nguội về đêm, rồi chìm xuống đáy. Bình càng vơi và để càng lâu thì lượng nước tích càng nhiều.
Có tự xả nước trong bình xăng ở nhà được không?
Không nên. Hơi xăng rất dễ cháy và thao tác cần dụng cụ chuyên dụng. Hãy đưa xe tới tiệm sửa để xả, vệ sinh bình và kiểm tra bơm, lọc.
Xăng E5 có dễ bị nước hơn xăng thường không?
Cồn trong xăng sinh học giữ được một lượng ẩm rất nhỏ hoà trong xăng. Nhưng khi nước vượt ngưỡng, hỗn hợp tách thành lớp nước lẫn cồn ở đáy và lớp xăng ở trên, gọi là tách pha. Giữ nắp bình kín và không để xăng quá lâu là cách phòng tốt.
