Lối đi tối thiểu trong nhà rộng bao nhiêu để không vướng víu

Một người đi một mình cần lối rộng tối thiểu khoảng 60 cm, đi thoải mái khoảng 75–90 cm; hai người tránh nhau cần khoảng 110–120 cm. Trước tủ có cánh, ngăn kéo, trước ghế ăn còn phải cộng thêm chỗ cho cánh mở ra và cho người lùi lại. Nhà có người cao tuổi dùng khung tập đi, xe lăn hay xe đẩy em bé thì lối chính nên rộng khoảng 90 cm trở lên và có chỗ quay đầu khoảng 1,5 m.

Vì sao lối đi là "thể tích" bị quên nhiều nhất?

Khi sắp nhà, người ta tính chỗ cho đồ vật: giường bao nhiêu, tủ bao nhiêu, bàn ăn bao nhiêu. Phần còn lại mặc nhiên là lối đi. Nhưng lối đi không phải phần thừa; nó là một khối không gian có kích thước tối thiểu, chạy từ sàn lên ít nhất ngang đầu, và nó phải liền mạch từ cửa tới từng chỗ cần dùng.

Lối đi bị thiếu không làm nhà sập, nhưng gây những phiền toái lặp lại mỗi ngày: phải nghiêng người qua góc bàn, cánh tủ mở chạm giường, ngăn kéo kéo ra va vào đầu gối, ban đêm vấp chân ghế. Một centimet thiếu ở lối đi bị "trả giá" hàng nghìn lần mỗi năm.

Bảng khoảng trống tối thiểu cho các việc thường ngày

Các con số dưới đây là khoảng tham khảo hay gặp trong sách nhân trắc học nội thất và kinh nghiệm thiết kế nhà ở, tính cho người trưởng thành tầm vóc trung bình. Đây không phải quy chuẩn bắt buộc; nhà rộng thì nên dư hơn.

Hai dòng hay bị tính thiếu nhất là ghế ăn và tủ quần áo. Bàn ăn đặt sát tường quá thì người ngồi phía trong phải đợi người ngoài đứng dậy; tủ cánh mở sát giường thì mỗi lần lấy áo phải ngồi lên giường mới mở hết cánh.

Cánh cửa, ngăn kéo và ghế "đòi" thêm bao nhiêu chỗ?

Đồ đạc chiếm hai loại không gian: chỗ khi nằm yên và chỗ khi được dùng. Cái thứ hai thường lớn hơn nhiều.

Cánh tủ, cánh cửa

Một cánh tủ quần áo rộng 50 cm khi mở quét một vùng hình quạt bán kính 50 cm trước tủ. Người đứng lấy đồ còn cần thêm khoảng 40–50 cm phía sau cánh. Tủ hai cánh mở cùng lúc cần khoảng 90–100 cm trống phía trước. Nếu không có chừng ấy, có thể đổi sang cánh lùa, nhưng cánh lùa chỉ mở được một nửa tủ mỗi lần.

Cửa phòng cũng vậy: cánh cửa 80 cm mở vào trong chiếm một góc quạt gần 0,5 m² sàn. Đặt tủ, kệ trong vùng đó là cửa không mở hết.

Ngăn kéo

Ngăn kéo sâu 50 cm khi kéo hết ra chìa thêm 50 cm. Người đứng trước còn cần khoảng 45 cm. Tức là trước tủ bếp dưới, tủ đầu giường có ngăn kéo sâu, cần khoảng 1 m trống để dùng thoải mái.

Ghế ngồi

Kéo ghế ra, ngồi xuống, xoay người đứng dậy cần khoảng 75–90 cm từ mép bàn. Bàn làm việc đặt quay lưng ra lối đi thì cộng thêm chỗ cho người đi sau lưng.

Máy giặt, tủ lạnh

Máy giặt cửa trước mở cánh ra khoảng 50–60 cm, cộng chỗ cúi lấy đồ. Tủ lạnh mở cửa cần đủ chỗ để cửa mở rộng hơn 90 độ, nếu không ngăn kéo rau bên trong không kéo ra được.

Nhà có người cao tuổi, xe lăn, xe đẩy em bé: cần rộng thêm bao nhiêu?

Đây là trường hợp lối đi quyết định chuyện tự lập trong sinh hoạt.

• Khung tập đi, gậy chống: khung tập đi rộng khoảng 55–65 cm, người dùng cần thêm chỗ hai bên tay. Lối chính nên khoảng 90 cm trở lên, không có thảm mép quăn, dây điện vắt ngang.
• Xe lăn: xe lăn tay thường rộng khoảng 60–70 cm. Lối đi thẳng cần khoảng 90 cm; chỗ đổi hướng, như cuối hành lang, trong phòng ngủ, cần vòng tròn đường kính khoảng 1,5 m để quay đầu. Cửa nên có bề rộng thông thuỷ khoảng 80–90 cm trở lên.
• Xe đẩy em bé: rộng khoảng 50–65 cm; lối từ cửa vào tới chỗ để xe nên thẳng, không phải nhấc xe qua đồ.

Một kiểm tra đơn giản: người khoẻ đi thử bằng cách bê một chiếc ghế nhựa ngang bụng hoặc đẩy một chiếc ghế xoay có bánh từ cửa tới giường, tới nhà tắm, tới bếp. Chỗ nào phải nhấc, nghiêng, lùi lại là chỗ người dùng xe lăn hay khung tập đi sẽ gặp khó.

Với người cao tuổi, lối đi ban đêm từ giường tới nhà vệ sinh là quan trọng nhất: thẳng, không vật cản, có đèn ngủ chân tường. Đây là cách phòng ngã đơn giản và hiệu quả nhất trong nhà.

Lối đi chiếm bao nhiêu phần diện tích nhà?

Trong nhiều căn hộ, phần sàn chỉ để đi lại, kể cả khoảng trước tủ, cạnh giường, quanh bàn, chiếm khoảng một phần tư tới một phần ba tổng sàn. Con số này không cần giảm; nó là cái giá để những phần còn lại dùng được.

Lỗi hay gặp là cố "tận dụng" bằng cách nhét thêm một kệ nhỏ, một ghế đôn vào lối đi. Mỗi món chỉ chiếm 0,2–0,3 m², nhưng nó cắt lối đi từ 90 cm xuống 60 cm trên cả đoạn dài, và từ đó cả căn phòng trở nên khó xoay xở. Nếu cần chỗ cất thêm, hãy tìm trên cao, trong gầm giường, gầm cầu thang, không phải trong lối đi.

Đánh dấu lối đi trước khi kê đồ: làm thế nào?

1. Vẽ sơ đồ phẳng căn phòng trên giấy kẻ ô, mỗi ô 10 cm.
2. Vẽ đường đi chính nối cửa với từng chỗ dùng hằng ngày: giường, tủ, bàn, cửa sổ, nhà vệ sinh. Mỗi đường rộng ít nhất 75 cm.
3. Vẽ vùng quét của mọi cánh cửa, cánh tủ, ngăn kéo, ghế kéo ra. Tô màu khác.
4. Kê đồ vào phần còn lại. Món nào chạm vùng tô màu là phải đổi chỗ, đổi kích thước, hoặc đổi kiểu mở (cánh lùa, cánh gập).
5. Thử thật bằng băng dính giấy dán lên sàn theo kích thước món đồ định mua, sống với nó vài ngày trước khi mua.

Cách dán băng dính đặc biệt hữu ích với bàn ăn, sofa, tủ lớn. Món đồ trông vừa trong cửa hàng rộng thường to hơn tưởng tượng khi đặt vào phòng 12 m².

Lối đi rộng có làm nhà trông trống trải không?

Hiếm khi. Lối đi rõ ràng làm mắt đọc được phòng: chỗ nào để đi, chỗ nào để ngồi, chỗ nào để cất. Phòng có đường đi thẳng từ cửa tới cửa sổ thường trông rộng hơn phòng cùng diện tích mà đường đi ngoằn ngoèo qua các góc đồ.

Nếu thấy phòng trống, hãy thêm thứ cao và mỏng như tranh, đèn đứng, cây cao sát tường, thay vì thêm đồ thấp, rộng chắn ngang lối.