Mắt không đo được thể tích phòng; nó đoán từ ánh sáng, độ tương phản, phần sàn nhìn thấy được và những đường viền mà nó bắt gặp. Vì vậy tường và trần sáng màu, ánh sáng toả đều, đồ có chân để lộ sàn, ít đồ ở tầm mắt và một tấm gương đặt đúng chỗ có thể làm căn phòng trông rộng hơn rõ rệt, dù số mét khối không đổi một lít nào.
Mắt "đo" thể tích căn phòng bằng cách nào?
Khi bước vào phòng, não không dùng thước. Nó ghép vài manh mối để ước khoảng cách tới tường và trần:
- Độ sáng bề mặt: mặt phẳng sáng, đều màu khó định vị chính xác hơn mặt tối có nhiều chi tiết, nên dễ được đoán là xa hơn.
- Góc tường: chỗ hai mặt phẳng gặp nhau là mốc để mắt tính khoảng cách. Góc tương phản mạnh thì phòng "đóng khung" rõ; góc mờ thì giới hạn nhoè đi.
- Phần sàn nhìn thấy: sàn thấy được tới tận chân tường cho mắt biết chiều sâu thật. Đồ đặt sát đất che sàn làm mắt "mất dấu" khoảng cách.
- Mật độ vật trong tầm nhìn: càng nhiều vật nhỏ, đường viền càng dày, phòng trông càng chật.
Các thí nghiệm về cảm nhận không gian ủng hộ điều này. Chẳng hạn một nghiên cứu năm 2010 của nhóm nghiên cứu của Daniel Oberfeld tại Đức cho thấy với cùng một căn phòng mô phỏng, khi tường và trần sáng hơn, người xem ước chiều cao phòng lớn hơn. Hiệu ứng không lớn tới mức biến phòng 10 m² thành 20 m², nhưng đủ để thấy khác.
Màu sơn nào làm phòng trông rộng?
Thứ quan trọng hơn bản thân màu là độ sáng của màu, tức tỷ lệ ánh sáng bề mặt phản lại. Các hãng sơn thường ghi chỉ số này là LRV, từ 0 (đen tuyệt đối) tới 100 (trắng tuyệt đối).
| Loại màu | Phản xạ ánh sáng (LRV, khoảng) | Tác dụng với cảm giác rộng |
|---|---|---|
| Trắng, trắng ngà | 80–90 | Phản sáng nhiều nhất, phòng sáng đều, góc tường mờ đi |
| Kem, xám rất nhạt, xanh rất nhạt | 65–80 | Vẫn sáng, ấm hoặc dịu mắt hơn trắng |
| Màu pastel trung bình | 45–65 | Dùng được cho phòng nhiều nắng |
| Màu đậm: xanh than, nâu, đỏ đô | Dưới 20 | Hút sáng, kéo tường lại gần nếu sơn cả phòng |
Vài nguyên tắc dễ làm:
- Trần sáng hơn hoặc bằng tường. Trần tối kéo xuống thấp; trần trắng nằm "xa" hơn trong mắt.
- Tường và trần cùng tông giúp góc giao giữa chúng mờ đi, phòng trông như liền một khối.
- Ít tương phản giữa tường, tủ, rèm. Tủ lớn cùng màu tường "chìm" vào nền; tủ màu đậm trên tường trắng nổi lên như một khối đặc.
- Một mảng màu đậm có chủ đích, như tường sau đầu giường, có thể tạo chiều sâu nếu ba mặt còn lại sáng. Sơn cả bốn tường màu đậm thì phòng nhỏ sẽ trông nhỏ hơn.
Màu lạnh nhạt như xanh lơ, xám xanh thường được cảm nhận là "lùi xa" hơn màu ấm đậm như cam, đỏ. Đây là xu hướng chung trong thiết kế, không phải quy luật tuyệt đối; ánh sáng trong phòng làm màu thay đổi nhiều.
Gương đặt ở đâu thì làm phòng rộng ra?
Gương làm hai việc: nhân đôi ánh sáng và tạo ra một "căn phòng ảo" phía sau mặt tường. Nhưng đặt sai chỗ, gương chỉ nhân đôi sự bừa bộn.
Chỗ nên đặt
- Vuông góc hoặc cạnh cửa sổ: gương nhận ánh sáng từ cửa sổ và hắt sâu vào trong phòng. Đây là vị trí tăng sáng hiệu quả nhất.
- Cuối hành lang hẹp: gương lớn ở tường cuối làm hành lang trông dài và sáng hơn, bớt cảm giác như đường hầm.
- Gương đứng sát sàn: phản chiếu cả sàn, nối dài mặt sàn ra phía sau tường, hiệu quả hơn gương nhỏ treo cao.
- Cánh tủ quần áo: tủ cánh gương vừa là chỗ soi, vừa "xoá" một khối tủ lớn khỏi tầm nhìn.
Chỗ nên tránh
- Đối diện góc nhiều đồ: gương nhân đôi số vật trong tầm nhìn.
- Đối diện trực tiếp cửa sổ chói nắng chiều: hắt chói vào mắt, làm nóng mảng tường đối diện.
- Phòng ngủ, nơi người nằm nhìn thẳng vào gương khi tỉnh dậy ban đêm thấy bóng mình dễ giật mình; đây là chuyện cảm giác, tuỳ người.
Về an toàn, gương lớn phải bắt chắc vào tường bằng nẹp hoặc keo chuyên dụng, không chỉ dựa tường. Nhà có trẻ nên chọn gương có phim an toàn dán mặt sau để nếu vỡ, mảnh không văng ra.
Đồ có chân, đồ thấp: vì sao lộ sàn lại thấy rộng?
Sofa, tủ, giường đặt sát đất che phần sàn phía dưới. Mắt không thấy sàn chạy tới chân tường nên ước phòng nông hơn. Đồ có chân cao khoảng 15–20 cm để lộ sàn bên dưới, cho mắt thấy mặt sàn liền mạch từ chỗ đứng tới tường.
Đồ thấp cũng có hiệu ứng tương tự với tường: kệ ti vi thấp, sofa lưng thấp để lộ một mảng tường lớn phía trên. Đồ cao tới ngang ngực ở giữa phòng chia đôi tầm nhìn, phòng như bị cắt làm hai.
Có một mâu thuẫn ở đây với việc tận dụng chỗ chứa: gầm giường có hộc kéo chứa được nhiều nhưng không lộ sàn. Một cách dung hoà là dùng hộc kín cho món lớn nhất như giường, còn các món nhỏ hơn như sofa, kệ, bàn thì chọn loại có chân.
Ánh sáng: đèn ở đâu làm phòng trông lớn?
Một bóng đèn trần chính giữa chiếu xuống tạo vùng sáng ở giữa và để góc phòng tối. Mắt thấy góc tối là thấy ranh giới phòng gần hơn.
- Sáng các góc: đèn cây ở góc, đèn tường hắt lên làm các góc sáng, ranh giới mờ đi.
- Sáng tường hơn sáng giữa phòng: dải đèn chiếu dọc tường, đèn rọi tranh làm mặt tường sáng đều, mắt cảm nhận phòng mở rộng ra.
- Tận dụng ánh sáng tự nhiên: lau kính sạch, dùng rèm mỏng sáng màu ban ngày, không đặt đồ cao trước cửa sổ.
- Cùng một màu ánh sáng trong một phòng: trộn bóng trắng lạnh với bóng vàng ấm làm phòng loang lổ, các vùng tách rời nhau.
Ít vật trong tầm mắt: dọn bao nhiêu là đủ?
Không cần trống trơn. Thứ làm phòng chật trong mắt là số lượng vật nhỏ rời rạc ở tầm nhìn khi đứng và khi ngồi, chứ không phải tổng khối đồ.
- Gom vật nhỏ vào hộp, giỏ cùng kiểu. Mười món rời thành một khối gọn, mắt chỉ đếm một.
- Mặt phẳng ngang như bàn, nóc tủ thấp, bậu cửa sổ giữ trống phần lớn diện tích.
- Tủ có cánh cho phần lớn đồ, kệ mở chỉ để vài món muốn bày.
- Dây điện gom vào ống hoặc máng, đi sát chân tường.
Sàn và rèm: hai chi tiết hay bị bỏ qua
Sàn liền một loại vật liệu, một màu từ phòng này sang phòng kia làm mắt đọc nhà là một khối liền. Mỗi phòng một loại gạch, có ngạch cửa cao, ranh giới giữa các phòng hiện rõ, mỗi phòng trông nhỏ đi. Lát gạch khổ lớn, ít ron, màu ron gần màu gạch cũng giúp sàn trông liền mạch.
Rèm cùng tông với tường, treo cao gần trần và rộng hơn khung cửa sổ một chút khiến cửa sổ trông lớn hơn, khi mở rèm không che mất phần kính. Rèm in hoa văn to, màu tương phản trong phòng nhỏ dễ trở thành tâm điểm chiếm hết sự chú ý.
Câu hỏi thường gặp
Sơn màu gì cho phòng nhỏ trông rộng?
Màu có độ phản xạ ánh sáng cao như trắng, trắng ngà, kem, xám hay xanh rất nhạt. Trần nên sáng bằng hoặc hơn tường, và tủ lớn nên cùng tông với tường để không nổi lên thành khối đặc.
Treo gương ở đâu để phòng rộng hơn?
Vuông góc hoặc cạnh cửa sổ để hắt ánh sáng vào sâu trong phòng, ở cuối hành lang hẹp, hoặc gương đứng sát sàn. Tránh đặt gương đối diện góc nhiều đồ vì nó nhân đôi sự bừa bộn.
Vì sao đồ có chân làm phòng trông rộng hơn?
Đồ có chân để lộ phần sàn bên dưới, giúp mắt thấy mặt sàn chạy liền tới chân tường và ước được chiều sâu thật của phòng. Đồ đặt sát đất che sàn nên phòng trông nông hơn.
Phòng tối có nên sơn màu đậm không?
Sơn cả phòng màu đậm thường làm phòng tối, nhỏ trông nhỏ hơn. Nếu thích màu đậm, có thể sơn một mảng tường làm điểm nhấn và giữ các mặt còn lại cùng trần sáng màu.
Làm phòng trông rộng có làm phòng rộng thật không?
Không. Thể tích và diện tích không đổi; chỉ cảm nhận của mắt thay đổi. Muốn thêm chỗ thật thì phải sắp đồ theo chiều đứng, bớt đồ hoặc tận dụng dải tường trên cao.
